Dünya üzerinde aynı meridyen (boylam) üzerinde bulunan ve Ekvator'a eşit mesafede yer alan K kenti $30^\circ$ Kuzey, L kenti ise $30^\circ$ Güney enlemindedir. Bu iki kentte yıl boyunca yerel saatle Güneş'in doğuş-batış vakitleri ve mevsimsel özellikler incelenmektedir.

Buna göre K ve L kentlerinde gerçekleşen durumlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dünya üzerindeki K şehrinde yerel saatle Güneş'in doğuş ve batış saatleri bir takvim yılı boyunca kaydedilmiş ve şu bulgulara ulaşılmıştır:

• Yıl boyunca en erken Güneş doğuşu ve en geç Güneş batışı 21 Aralık tarihinde gerçekleşmiştir.
• 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde Güneş yerel saatle 06.00'da doğup 18.00'de batmıştır.
• 21 Haziran tarihinde Güneş yerel saatle 07.15'te doğmuş ve 16.45'te batmıştır.
• Şehirde yıl boyunca öğle vaktinde (12.00) düz bir zemine dik konumlandırılan çubuğun gölgesi daima güney yönünü göstermiştir.

Buna göre gözlem yapılan K şehri ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Dünya üzerinde konumları bilinmeyen K ve L şehirlerinde gerçekleşen mevsimsel ve astronomik değişimleri araştıran bir bilim insanı şu bulgulara ulaşmıştır:

• 21 Aralık tarihinde her iki şehirde de gece süresinin gündüz süresinden daha uzun olduğu kaydedilmiştir.
• 21 Haziran tarihinde K şehrindeki gündüz süresinin L şehrindeki gündüz süresinden daha uzun olduğu ölçülmüştür.
• 23 Eylül tarihinde her iki şehirde gece-gündüz süreleri eşit olmasına rağmen, öğle vakti birim yüzeye aktarılan ısı enerjisinin L şehrinde K şehrindekinden daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre K ve L şehirlerinin Dünya üzerindeki konumlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dünya üzerinde dönenceler dışında yer alan bir K şehrinde, yatay bir düzleme dik konumlandırılmış özdeş bir çubuğun öğle vaktindeki (yerel saat 12.00) gölge boyu ve gölge yönü bir yıl boyunca takip edilmiştir. Yapılan gözlemlerde şu bulgulara ulaşılmıştır:

• Yılın farklı iki günü olan $T_1$ ve $T_2$ tarihlerinde çubuğun öğle vakti gölge boylarının birbirine eşit olduğu ve her iki tarihte de gölgenin kuzeyi gösterdiği belirlenmiştir.
• $T_1$ tarihinden $T_2$ tarihine kadar geçen süreçte çubuğun gölge boyunun önce düzenli azalarak yıl içindeki en küçük değerine ulaştığı, ardından düzenli uzadığı tespit edilmiştir.

Buna göre, K şehri ve belirtilen tarihler arasındaki süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dünya üzerinde $10^\circ$ Kuzey enleminde yer alan bir gözlem merkezinde, düz bir zemine dik olarak sabitlenmiş özdeş bir çubuğun yıl boyunca öğle vakitlerindeki (yerel saat 12.00) gölge boyu ve gölge yönü takip edilmektedir.

Buna göre, bu gözlem merkezindeki gölge durumu ile ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Fen bilimleri dersinde mevsimlerin oluşumu konusunu işleyen bir öğretmen, Dünya üzerinde farklı konumlarda bulunan üç kente (K, L ve M) ait şu bilgileri vermiştir:

• K kenti: 21 Haziran tarihinde öğle vakti düz bir zemine dik yerleştirilen özdeş bir çubuğun gölge boyu sıfır olmaktadır.
• L kenti: 21 Aralık tarihinde yılın en uzun gündüzünü yaşamakta olup Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla düşmemektedir.
• M kenti: Yıl boyunca öğle vakti Güneş ışınlarını iki kez dik açıyla almakta ve yılın her gününde gece-gündüz eşitliği yaşamaktadır.

Buna göre K, L ve M kentleri ile ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Bir araştırmacı, Dünya üzerinde konumları belirtilmeyen I ve II numaralı merkezlerde 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde öğle vakti (yerel saat 12.00) yatay bir düzleme düşen $1\text{ m}^2$ kesit alanına sahip özdeş güneş ışığı demetlerinin aydınlattığı yüzey alanlarını ölçerek şu sonuçları kaydetmiştir:

• I. merkezde: Aydınlanan taban alanı 21 Haziran tarihinde yıl içindeki en küçük değerinde, 21 Aralık tarihinde ise en büyük değerindedir.
• II. merkezde: Aydınlanan taban alanı 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde birbirine eşit büyüklüktedir; ayrıca yılın iki farklı gününde tam olarak $1\text{ m}^2$ değerine ulaşmaktadır.

Buna göre bu merkezlerin coğrafi konumları ve mevsimsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Bir araştırmacı, Dünya üzerindeki K ve L şehirlerinde gerçekleşen mevsimsel ve gök bilimi olaylarını incelemektedir. Araştırmacının belirli bir zaman aralığında Kuzey Yarım Küre'deki ılıman kuşakta yer alan K şehri için kaydettiği gözlemler şu şekildedir:

• Gündüz süresi, gece süresinden daha uzundur.
• Günlük ölçümlerde gündüz süresinin her geçen gün kısaldığı, gece süresinin ise uzadığı tespit edilmiştir.

Buna göre, aynı zaman aralığında Güney Yarım Küre'deki ılıman kuşakta yer alan L şehri için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısı ile atmosferde katettiği yolun uzunluğu, birim yüzeye aktarılan ısı enerjisi miktarını doğrudan etkiler. Güneş ışınlarının dik veya dike yakın açılarla geldiği dönemlerde atmosferde izlediği yol kısa, aydınlattığı alan dar olur; bu durum birim alana aktarılan enerji miktarını artırır. Buna karşın ışınların eğik açılarla geldiği dönemlerde atmosferde katettiği yol uzar, aydınlanan alan genişler ve birim alana düşen enerji miktarı azalır.

Kuzey Yarım Küre'de yer alan Yengeç Dönencesi üzerindeki bir gözlem noktasında, 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde öğle vakti bulutsuz ortamda atmosferin üst sınırına giren eşit miktardaki Güneş enerjisi ışınlarının yeryüzündeki etkileri incelenmektedir.

Buna göre, 21 Aralık tarihinde Yengeç Dönencesi'ndeki bu gözlem noktası ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir araştırmacı, mevsimlerin oluşumunda etkili olan faktörleri incelemek ve bu konudaki kavram yanılgılarını test etmek amacıyla karanlık bir ortamda özdeş el fenerleri ve özdeş termometrelerin yerleştirildiği beyaz zeminlerle üç farklı deney düzeneği hazırlamıştır:

• I. Düzenek: El feneri, zemine $30\text{ cm}$ mesafeden dik ($90^\circ$) açıyla tutulmuştur.
• II. Düzenek: El feneri, zemine $30\text{ cm}$ mesafeden eğik ($40^\circ$) açıyla tutulmuştur.
• III. Düzenek: El feneri, zemine $20\text{ cm}$ mesafeden eğik ($40^\circ$) açıyla tutulmuştur.

Eşit süre boyunca çalıştırılan düzeneklerde yapılan gözlemlerde; I. düzenekte aydınlanan alanın en dar fakat birim yüzeydeki sıcaklık artışının en fazla olduğu, III. düzenekte ise fener zemine daha yakın olmasına rağmen birim yüzeydeki sıcaklık artışının I. düzenekten daha az olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, kurulan deney düzenekleri ve elde edilen veriler doğrultusunda yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Aynı boylam (meridyen) üzerinde yer alan P ve R şehirlerinde yapılan gözlemlerde şu bilgilere ulaşılmıştır:

• 21 Mart ekinoksunda yerel saat 12.00'de Güneş ışınlarının yatay düzleme düşme açısı P şehrinde $70^\circ$, R şehrinde ise $50^\circ$ olarak ölçülmüştür.
• 21 Mart tarihinden 21 Haziran tarihine kadar geçen süreçte P şehrinde öğle vakti Güneş ışınlarının düşme açısının sürekli azaldığı, R şehrinde ise bu açının sürekli arttığı belirlenmiştir.

Buna göre, P ve R şehirleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Dünya üzerinde farklı enlemlerde yer alan K, L ve M şehirlerinde 21 Haziran tarihinden 23 Eylül tarihine kadar geçen üç aylık zaman diliminde kaydedilen gözlemler şunlardır:

• K şehrinde: Gündüz süresi her gün gece süresinden daha uzun olmasına rağmen gündüz süresinin bu süreç boyunca kademeli olarak kısaldığı belirlenmiştir.
• L şehrinde: Gece süresi her gün gündüz süresinden daha uzun olmasına rağmen gece süresinin bu süreç boyunca kademeli olarak kısaldığı belirlenmiştir.
• M şehrinde: Öğle vakti (yerel saat 12.00) yatay düzleme dik yerleştirilen özdeş bir çubuğun gölge boyunun bu süreçte bir gün sıfır olduğu; bu tarihten önce gölge yönünün güneye, bu tarihten sonra ise kuzeye düştüğü belirlenmiştir.

Buna göre K, L ve M şehirleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Yengeç Dönencesi ($23^\circ 27'$ K) üzerinde yer alan bir araştırma merkezinde, Güneş enerjisinden maksimum verim elde etmek amacıyla hareketli bir güneş paneli kurulmuştur. Bu sistem, yıl boyunca her gün öğle vaktinde (yerel saat 12.00) Güneş ışınlarını panel yüzeyine daima dik ($90^\circ$) açıyla alabilmek için panelin yatay zeminle yaptığı eğim açısını otomatik olarak ayarlamaktadır.

Buna göre, 21 Mart tarihinden 21 Aralık tarihine kadar geçen süreçte güneş panelinin yatay zeminle yaptığı eğim açısının değişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dünya üzerinde farklı coğrafi konumlarda bulunan K, L ve M şehirlerinde yıl boyunca yapılan gözlemlere dayalı şu bilgiler verilmiştir:

• K şehrinde: 21 Haziran tarihinde yılın en uzun gündüzü yaşanmakta olup bu tarihten 23 Eylül tarihine kadar gündüz süreleri kısalmasına rağmen daima gece sürelerinden daha uzundur.
• L şehrinde: Yıl boyunca Güneş ışınları yatay bir düzleme hiçbir zaman dik ($90^\circ$) açıyla düşmemekte, ancak 21 Aralık tarihinde öğle vakti birim yüzeye aktarılan ısı enerjisi yılın en yüksek değerine ulaşmaktadır.
• M şehrinde: Yıl boyunca gece ve gündüz süreleri arasındaki fark sıfır olup öğle vakti Güneş ışınları yılda iki kez yatay düzleme dik ($90^\circ$) açıyla düşmektedir.

Buna göre K, L ve M şehirleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir araştırmacı, 21 Mart tarihinden 23 Eylül tarihine kadar geçen altı aylık süreçte Dünya üzerinde konumları bilinmeyen X ve Y şehirlerinde öğle vakti (yerel saat 12.00) yatay düzleme dik yerleştirilen özdeş çubukların gölge boyunu ve gölge yönünü takip etmiş ve şu bulguları kaydetmiştir:

• X şehrinde: Sürecin başlangıcı olan 21 Mart'ta ve bitişi olan 23 Eylül'de gölge boyu sıfır ölçülmüş, 21 Haziran tarihinde ise gölgenin güney yönünü gösterdiği belirlenmiştir.
• Y şehrinde: Altı aylık sürecin tamamında gölge yönü sürekli kuzeyi göstermiş ve gölge boyunun en kısa olduğu an 21 Haziran tarihinde gerçekleşmiştir.

Buna göre, gözlem yapılan şehirlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dünya üzerindeki konumları birbirinden farklı olan P, R ve S merkezlerinde ölçülen gece ve gündüz sürelerine ilişkin şu bilgiler verilmiştir:

• P merkezinde 21 Haziran tarihindeki gündüz süresi, 21 Aralık tarihindeki gündüz süresinden 6 saat daha uzundur.
• R merkezinde yıl boyunca tüm tarihlerde gündüz süresi ile gece süresi arasındaki fark daima sıfırdır.
• S merkezinde 21 Aralık tarihindeki gündüz süresi, P merkezinin 21 Haziran tarihindeki gündüz süresine eşittir.

Buna göre P, R ve S merkezleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

21 Aralık tarihinde Dünya üzerinde seyahat eden bir araştırmacı, başlangıç noktasından hedef noktasına varıncaya kadar geçen süreçte şu gözlemleri kaydetmiştir:

• Bulunduğu konumlarda gündüz süresinin kademeli olarak kısaldığını tespit etmiştir.
• Öğle vakti (12.00) yatay düzleme dik konumlandırılmış özdeş bir çubuğun gölge boyunun sürekli kısaldığını belirlemiştir.

Buna göre, araştırmacının seyahat güzergâhı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?