Soru 1

İslam kültüründe zekât, sadaka ve vakıf gibi müesseselerin temel amacı toplumsal refahı ve adaleti sağlamaktır. Bir araştırmacı, toplumsal yardımlaşma mantığı üzerine yaptığı değerlendirmede: "İhtiyaç sahibine sürekli gıda yardımında bulunmak onun anlık yaşamını sürdürmesini sağlar; fakat ona bir iş imkânı veya üretim aracı temin etmek onu yoksulluk döngüsünden tamamen çıkarır." ifadelerini kullanmıştır.

Bu araştırmacının dile getirdiği yaklaşımın temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

A

İnfak ibadetinin manevi yönünü maddi kazanımların gerisinde tutmak

B

Toplumsal dayanışma faaliyetlerini tamamen devlet eliyle yürütmek

C

Bireyleri bağımlı yapıdan kurtararak sürdürülebilir üretime kazandırmak

D

Zenginler ile fakirler arasındaki gelir farkını vergiyle kapatmak

Soru 2

Ticaretle uğraşan bir mükellef, elindeki nakit parası nisap miktarına ulaştıktan üç ay sonra, henüz havl-i havalân (üzerinden bir yıl geçmesi) şartı gerçekleşmeden bu malın zekatını muhtaçlara önceden ödemiştir. İslam hukukçularının çoğunluğuna (cumhur) göre, nisap miktarı mala sahip olduktan sonra zekatın vaktinden önce ödenmesi (ta'cîlü'z-zekât) ile ilgili bu uygulamanın fıkhî hükmü aşağıdakilerden hangisidir?

A

Zekatın vaktinden önce ödenmesi caiz olmayıp verilen miktarın mükellefe iadesi zorunludur.

B

Havl-i havalân şartı gerçekleşmediği için verilen miktar zekat yerine geçmez, nafile sadaka olur.

C

Nisap miktarı mala sahip olunduğu için vaktinden önce verilen zekat geçerli kabul edilir.

D

Zekat ödemesi geçerli sayılır ancak sene sonunda mal miktarı artarsa ek ödeme yapılması yasaktır.

Soru 3

İslam ahlakında toplumsal dayanışma ve yardımlaşma ibadetleri değerlendirilirken iyiliğin ve paylaşmanın sınırları yalnızca din kardeşliği ile kısıtlanamaz. İslam alimlerinin ve sahabenin uygulamalarında, ihtiyaç sahibi olan gayrimüslim komşulara da sadaka verilmesi ve yardım edilmesinin tavsiye edilmesi bu anlayışın somut bir göstergesidir.

Bu durum dikkate alındığında, İslam'daki infak ve yardımlaşma ilkesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A

İnsani değerleri ve komşuluk hukukunu inanç ayrımı gözetmeksizin önceler.

B

Maddi yardımları sadece aynı beldede yaşayan akraba gruplarına şart koşar.

C

Bireysel ibadetleri toplumsal sorumluluk ve infaktan daha öncelikli tutar.

D

Toplumsal yardımlaşmayı yalnızca soy ve akrabalık bağlarıyla sınırlandırır.

Soru 4

'Gelen zekat fonlarıyla sırf eğitim görsün, ilim sahibi olsun ve toplumu kalkındırsın diye öğrenci bursları vermek', Zekat hükümlerinde geçen (Tevbe:60) hangi kavram çatısı altında en güçlü yorumlanabilir?

A

Fî Sebilillah (Allah yolunda çabalayanlar/İlim yolcuları) veya Fakirler/Miskînler grubu

B

Sadece ordu donatımı ve silah bütçesi

C

Zekat memurlarının maaş durumu

D

Köleleri azad etmek (Rikab)

Soru 5

İslam akaidinde, dinen kesinliği sabit bir ibadetin farz olduğunu kalben ve diliyle kabul ettiği hâlde; sırf tembellik, ihmal veya nefse uyma sebebiyle bu ibadeti yerine getirmeyen fakat emrin kutsallığını ve farziyetini reddetmeyen bir kimse, Ehl-i Sünnet akaidine göre hangi konumda değerlendirilir?

A

Sorumluluğu aksattığı için doğrudan müşrik kabul edilir.

B

Ameli terk ettiği için dinden çıkmış (mürted) kabul edilir.

C

Farzı ihmal ettiği için fâsık (günahkâr) mümin kabul edilir.

D

İmanı kalpte kalmadığı için gizli münafık kabul edilir.

Soru 6

İslam hukukunda mükellefin normal durumlarda yerine getirmekle sorumlu olduğu asli hükme "azimet", meşakkat ve zaruret gibi özel durumlarda bu yükümlülüğü hafifleten geçici hükme ise "ruhsat" adı verilir. Seferîlik durumunda dört rekatlı farz namazların iki rekat olarak kılınması (kasr-ı salât) ruhsat kavramının belirgin örneklerinden biridir.

Buna göre seferîlikte namazların kısaltılması uygulaması, fıkıh ilmindeki aşağıdaki temel ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

A

İbadetlerde niceliksel çoğunluğun ve devamlılığın hedeflenmesi

B

Dinde zorluğun kaldırılması ve kolaylaştırmanın esas alınması

C

Bireysel ibadetlerde içsel niyetin biçimsel şekle üstün tutulması

D

Toplumsal düzenin korunmasında caydırıcılığın öne çıkarılması

Soru 7

İslam hukukunda (fıkıhta) zekât, fitre ve kefaret gibi malî ibadetlerin Asr-ı Saadet’te buğday, arpa veya hurma gibi malların kendisiyle (aynen) ödenmesi esas alınmışken; Hanefî fakihleri bu ödemelerin nakit para veya eşdeğer kıymet üzerinden yapılmasını da caiz görmüşlerdir.

Hanefî mezhebinin bu yaklaşımında öne çıkan temel fıkhî gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

A

Hz. Peygamber dönemindeki ölçü birimlerinin günümüze ulaşmamış olması

B

Yoksulun ihtiyacını gidermede kıymetle ödemenin daha yararlı görülebilmesi

C

Malî ibadetlerin yalnızca devlet eliyle toplanıp dağıtılmasını sağlama isteği

D

İbadetlerin şekilsel şartlarının zamanla tamamen ortadan kalktığı düşüncesi

Soru 8

İslam medeniyetinde servetin yalnızca zenginler arasında dönüp dolaşan bir güç olmasını engellemek, toplumsal tabakalar arasındaki ekonomik uçurumu kapatmak ve dar gelirlileri korumak amacıyla hayata geçirilen infak ve zekât müesseseleri, modern iktisat kuramında aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilendirilir?

A

Fiyat istikrarı ve makroekonomik denge modeli

B

Üretim faktörlerinin devletleştirilmesi ilkesi

C

Pazar ekonomisinde serbest rekabetin korunması

D

Bölüşümde adalet ve yeniden dağıtım mekanizması

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi zekat hesaplamasının temel birimi olan Nisap'ın, enflasyonist çağımızda bir adaletsizlik oluşturmaması için alimler tarafından yapılan bir fıkhî korunma uyarısıdır?

A

Altın yerine dolar kabul etmek

B

Her yıl zekat miktarını iki katına çıkarmak

C

Ekonomik krizlerde bütün zekat kurallarını rafa kaldırmak

D

Değeri düşmüş fıkhî ölçülere (örn: günümüzde gümüş değeri) sığınıp insanları suni zengin göstermemek; zenginlik baremini en reel (Örn: 85 g Altın) standartta adalette tutmak

Soru 10

Zekat verirken 'Riya (Gösteriş)' tehlikesini en aza indiren tarihi ve pratik İslami uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

A

Sadece nakit parayı geceleri sokakta dolaştırmak

B

Yoksullarla birlikte iftar yemeği düzenlemek

C

Akrabaya vererek isim yapmak

D

Zekatı kişisellikten çıkarıp kurumsallaştırmak; aracı vakıflar, beytülmal (devlet fonu) sistemine yatırıp anonim dağıtmak

Soru 11

Maun Suresi'nde "Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki onlar kıldıkları namazdan gâfildirler, gösteriş yaparlar ve en ufak bir yardıma bile engel olurlar." buyrulmaktadır.

Bu ayetlerde ibadet eden kimsede görülen olumsuz tutumlar dikkate alındığında, İslam'ın ibadet ve ahlak anlayışına dair çıkarılabilecek en temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

A

Dini inancın temeli, ibadetlerin biçimsel eksiksizliğine ve ritüel yoğunluğuna dayanmaktadır.

B

İbadetlerin makbuliyeti, toplumsal sorumluluk ve ahlaki samimiyetle bütünleşmesine bağlıdır.

C

Sosyal yardım faaliyetleri, temel ibadetlerin yerini alarak dini sorumlulukları tamamlar.

D

Şekilsel şartları tamamlanan ritüeller, kişiyi bireysel ve vicdani yükümlülüklerinden kurtarır.

Soru 12

İslam düşüncesinde infak, bireyin sahip olduğu imkânlardan feragat ederek kayba uğraması değil; aksine geçici olan maddi varlıkları kalıcı ve ebedî bir kazanca dönüştürme eylemidir. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de yer alan "Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, her başağında yüz dane bulunan yedi başak vermiş bir tohuma benzer..." (Bakara suresi, 261. ayet) ifadesi, infakın bu özünü temsil eder.

Bu ayet ve infak anlayışı birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A

Maddi kaynakların paylaşılmasının kişiye dünyevi bir saygınlık kazandırdığına

B

İnfak edilen imkânların yok olmayıp manevi olarak çoğalarak bereketlendiğine

C

Toplumsal dayanışmanın yalnızca zengin bireylerin sorumluluğunda olduğuna

D

Paylaşma ahlakının sadece belirli zaman ve ibadet dönemleriyle sınırlı olduğuna

Soru 13

İslam ibadet ve ahlak esaslarında zekat ile sadaka verirken öncelikle yakın akraba, komşu ve yakın çevredeki ihtiyaç sahiplerinin gözetilmesi teşvik edilmiştir. Hz. Peygamber, "Yoksula verilen sadaka bir sadaka, akrabaya verilen ise hem sadaka hem de akrabalık bağını koruma sayılır." buyurarak bu sıralamanın önemini belirtmiştir.

İslam'ın sosyal yardım anlayışında benimsenen bu "yakından uzağa" ilkesinin temel sosyolojik amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A

Sosyal dayanışmayı en yakın halkadan başlatarak toplumsal dokuyu güçlendirmek

B

Ekonomik kaynakların yalnızca yerel pazarlarda dolaşımını zorunlu kılmak

C

Bireylerin kişisel mülkiyet edinme haklarını kısıtlayarak eşitliği sağlamak

D

Toplumsal yardımlaşmada bürokratik engelleri tamamen ortadan kaldırmak

Soru 14

İslam fıkhında zekat yükümlülüğü ve uygulamasına ilişkin aşağıda verilen durumlardan hangisinde fıkhî ve mantıksal bir hata bulunmaktadır?

A

Emek ve masrafla sulanan tarım ürünlerinde zekat oranının yirmide bir, yağmurla sulananlarda ise onda bir olarak hesaplanması.

B

Kendi öz anne ve babasına zekat veremeyen nisap sahibi bir kimsenin, ihtiyaç sahibi olan fakir kardeşine zekat verebilmesi.

C

Ticaret amacıyla elde tutulan gayrimenkullerin zekat hesabında, taşınmazın güncel piyasa değerinin esas alınarak hesaplanması.

D

Borcu düşüldükten sonra elinde kalan net serveti nisap miktarının altında kalan bir kimsenin zekat vermekle mükellef tutulması.

Soru 15

İslam hukukunda zekat ve öşür oranları belirlenirken üretim sürecindeki emek ve masraf yükü dikkate alınmaktadır. Bu ilke doğrultusunda, kanallarla ve su motorlarıyla masraf edilerek yetiştirilen tarım ürünlerinden verilen öşür oranı, yalnızca yağmur suyuyla masraf yapılmadan elde edilen ürünlerin öşür oranının kaçta kaçına eşittir?

A

\(\frac{3}{4}\)

B

\(\frac{1}{3}\)

C

\(\frac{1}{4}\)

D

\(\frac{1}{2}\)

Soru 16

İslam dininde 'veren el' ile 'alan el' arasında gönül köprüsü kurarak vereni kibrin ve cimriliğin olumsuz etkilerinden, alanı ise mahcubiyet ve minnet duygusundan kurtaran temel ibadet aşağıdakilerden hangisidir?

A

Kesintisiz sevap kazandırma amacı taşıyan sadaka-i cariye hayırları

B

Maddi durumu elveren kişilerin hac mevsiminde kestiği kurban ibadeti

C

Yalnızca Ramazan bayramı öncesinde verilen fıtır sadakası (fitre)

D

Belli bir birikime sahip Müslümanların yılda bir kez verdiği zekât ibadeti

Soru 17

Zekat verenin malı (psikolojik ve ilahi yasa gereği) bereketlenerek ve arınarak artar. Peki Zekat ALAN kişi, toplumdaki bu döngünün neresindedir? Zekatın ona katkısı zengin olmak mıdır?

A

Zekat alınca onun da hemen ertesi gün başkasına 1/40 harcaması gerekir

B

Zekat alan, açlığın ve borç bataklığının çaresizliğinden (ezikliğinden) sıyrılarak; onurlu, üretime katılabilecek, suça bulaşmayacak yaşamsal asgari güvenceye kavuşur

C

Zekat sadece onun günahlarını temizler, maddi bir katkısı olmaz

D

Evet zekat alan kesinlikle her yıl katlanarak zengin olmalıdır

Soru 18

I. Nisaba dahil olmayan 'asli ihtiyaçlara' binek aracı, ev içi eşyalar ve ev bedeli girer.
II. Sadece kira getiren binalar ve ticari yatırım araziler zekata (gelirlerinden) tabi olur.
Verilen yargılara göre fıkhın mülkiyete bakış felsefesi nedir?

A

Kiracıların haklarının daha çok korunduğu

B

Tüm mülkiyetin yasak olduğu inancı

C

İnsanın temel barınma/yaşama asgari konforunu güvence altına alırken, 'artıcı/nema/yatırım' nitelikli lüks ve ticari büyümeleri paylaşıma zorlaması

D

Ev eşyalarının değersiz görüldüğü

Soru 19

İslam iktisat ilkesine göre zekat ve infak gibi sosyal yardımlaşma ibadetlerinin aksatılması sonucu meydana gelen, servetin iktisadi dolaşımdan çekilip âtıl biçimde biriktirilmesini ifade eden ve Kur'an-ı Kerim'de sakındırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A

Kenz (Mülkü yatırımdan çekip stoklayarak âtıl bırakma)

B

İsraf (Mevcut kaynağı lüzumsuz ve ölçüsüzce harcama)

C

Riba (Sermaye üzerinden çabasız haksız kazanç sağlama)

D

İhtikâr (Malı piyasadan çekerek fahiş fiyatla satma)

Soru 20

Tarımsal üretim yapan bir kimse, elde ettiği mahsulün kaliteli kısmını ticari satış için ayırmış; çürümeye yüz tutmuş ve tüketilmesi güç olan kısımlarını ise zekat borcunu ödemek amacıyla yoksullara dağıtmıştır.

İslam ibadet fıkhı ve ahlak ilkeleri bakımından bu tutumun reddedilmesinin ve geçersiz sayılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Zekat vesilesiyle verilen malların doğrudan devlet kurumlarınca toplanması

B

Tarımsal mahsulün zekat oranının satış miktarına göre belirlenmek zorunda olması

C

Zekat borcunun sadece nakde dönüştürülmüş varlıklar üzerinden ödenebilmesi

D

İbadetlerde samimiyetin ve fayda sağlayan malın paylaşılmasının esas alınması

Zekat ve Sadaka - Test 8

Hatalı Soru Bildirimi