Soru 1

Maun Suresinde geçen 'Fe veylün l’il musallîn (Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki)' uyarısının temel teolojik bağlamı şudur: İbadet şekil değil, eylemdir. Buna göre, namazı (Hakk'ı) eda edip de Maun'u (Halki/Yardımı) esirgeyenlerin kapıldığı büyük teolojik yanılgı nedir?

A

Dini yalnızca dikey bir ritüele (Allah'la bireysel ibadet) indirgeyip, dinin yatay, pratik ve insani (Ahlaki Şefkat) omurgasını reddeden 'şekilci riyakarlık' yanılgısı

B

Birisinin izinsiz bir eşyasını almış olmaları durumu

C

Namaz surelerini Arapça yerine başka dilde okumaları

D

Daha az rekatta namaz kılmış olmaları

Soru 2

Modern İslam iktisadına göre; bir şirket sahibi işlettiği fabriyanın binasından zekat vermez ama ürettiği ve stokladığı mamullerden (satılığa çıkmış ürünlerden) 1/40 devri daim (dönüşüm) zekatı verir. Fabrika binasının 'muafiyet' hakkı kazanmasının fıkhî analizi nedir?

A

Çünkü bina ve üretim tezgahları sabit 'Asli İhtiyaç (Üretim Aracı)' hükmündedir; amaç ağacı kesmek değil üretimden doğan meyvenin (nema/kazanç) hakikaten hesap edilmesidir

B

Şirket vergi ödediği için zekat vermesi yasaktır

C

Binalar eskidikleri için her yıl zekattan zarar ederler

D

Çünkü yapılar beton olduğu için toprak grubuna girer ve öşür bekler

Soru 3

İslam toplumundaki 'Sadaka Taşı' geleneklerinde; zengin isimsiz para bırakır, ihtiyaç sahibi isimsiz alır. Bu model (gelenek) İnfak bilincinin hangi sosyolojik duvarlarını yıkıp attığını sembolize eder?

A

Cami çıkışlarında beklemelerin azalmasını

B

Bankacılık ve nakit para krizlerini

C

Verenin kibir, alanın eziklik ve minnet (mahcup olma) duygularını tamamen yok ederek sınıfsız/onurlu bir paylaşım ağını ispatladığını

D

Sokağa dökülen dilencilerin güvenlik tehdidini

Soru 4

İnsanın varlıklı olmadığı, bankasında kuruşu bulunmadığı hallerde; sokaklarında çöpleri topladığı, komşusu ağlarken onunla dertleştiği hayat formu, Sünnete göre peygamberane bir İnfak bilincidir. Bu pratik, Zekatın hangi sert kalıbını kırarak İslam ahlakına estetik katar?

A

Açları daha fazla aç bırakma hedefini

B

Her şeyin devletten beklenmesi kolaycılığını

C

Vergi ödemekten kurtaran yeni bir kaçış kalıbını

D

İyiliği sadece 'Burjuvazi/Zengin sınıfın' yapabileceği tekel olma kalıbını kırıp, iyiliğin her ekonomik sınıftaki vicdani kalp erdemine yükselmesi

Soru 5

Ayetler 'Zekat ancak fakirlere, miskinlere...' (Tevbe:60) diye listeler. Son kısımda 'Kalpleri İslama (insanlığa) ısındırılacaklar (Müellefe-i Kulub)' kavramı vardır. Bu durum zekat politikasının hangi esneklik vizyonunu işaret eder?

A

Fonksiyonunu sadece akrabalarla sınırlı tuttuğu

B

Çok güçlü ordular satın almaya yaradığını

C

Maddi yardımın; ön yargıların kırılması, barış inşası ve farklı kültürlerin/siyasi duruşların kalbini şefkatle kazanmakta kullanılan bir diplomatik bütçe olması vizyonunu

D

Zenginlerin daha az zekat ödemeleri gerektiğini

Soru 6

İslam fakihleri 'Eğer borçlu isen ve borcundan geriye birikimin kalmıyorsa öncelikli farziyet borç ödemendir, zekat değildir.' kuralını işletirler. Bu ilkeyle hedeflenen öncelikli ekonomik hak nedir?

A

Fakir olunduğu halde daha borçlu numarası yapabilmektir

B

Sadece ticareti artırmaktır

C

Hediye vermeyi engellemektir

D

Kimseye gösteriş (hayırseverlik tiyatrosu) yapmadan önce, Kul Hakkı ve mutlak adalet olan (başkasına ait) 'borç' emanetinin temizlenmesi prensibidir

Soru 7

'Yalnız Sana ibadet eder ve yalnız Senden yardım dileriz' (Fatiha Suresi 5. ayet). Eğer dua bir 'Talep/İstemek' ise Zekat ve İnfak bunun hangi yönüyle pratikleştirilmiş halidir?

A

Kur'an'ın sadece lafzi yorumu

B

Hiç kimseye yardım etmemek için bahane

C

Rabbinden cömertlik / yardım dileyen ellerin, pratik hayatta diğer kullara kendi ceplerinden yardım ve cömertlik sunarak merhameti eyleme/duaya dönüştürmesi

D

Birbirlerine sadece sözle teselli vererek

Soru 8

Zekatı verilecek malda aranan 'Havl-i Havalân (Üzerinden 1 Yıl Geçme)' kuralı ile fıkıh, aslında zengin bir bireyin hakkını nasıl savunmuştur?

A

Bu sadece hesap kolaylığı içindir, takvimi tamamlama çabasıdır.

B

Ani (spekülatif/riskli) gelir veya miras artışlarına hemen ceza (vergi) kesmemek, eldeki sermayenin istikrara (kalıcı zenginliğe) ulaşmasını bekleyerek mülkiyet güvenliği inşa etmiştir.

C

Altın fiyatlarının o yıl artmasını bekler

D

Devlet kontrolündeki enflasyonu bekleme kararıdır

Soru 9

Osmanlı döneminde kuşlar için 'Göçmen Kuşlar Vakfı/Gurabahane' yapılması, İslam inancındaki 'Sadaka' mefhumunun felsefi olarak hangi sınırları yıktığının ve nereye dokunduğunun kanıtıdır?

A

İyiliğin dar bir 'İnsan Faydası' (Menfaat) çemberinden çıkıp, kainattaki tüm (ekolojik) mahlukları kucaklayan evrensel ve karşılıksız bir rahmet estetiğine ulaşmasıdır

B

Kuşların yiyecek maddesi olarak tüketilmesi

C

O devirdeki insanların sadece kuş evleriyle ilgilenmek istemeleri

D

Müslümanların hayvan gücüne orduda ihtiyaç duymaları

Soru 10

Tüm ünitenin (Hard Mode) kavramsal final sentezi: Zekat, Fitre, Fidye ve Sadaka... Tüm bu mekanizmalar İslam toplum yapısını hangi mimari metafor ile kusursuzca inşa eder?

A

Sürekli savaşan bir çelik ordunun saldırı düzeni

B

Binaların sadece gece aydınlatıldığı şehir sistemi

C

Farklı gelir seviyelerindeki bireylerin merhamet, ahlak ve sorumluluk harcıyla (adalet) birbirine kenetlendiği, krizlerde birbirini taşıyan 'Yıkılmaz Bir Kubbe (Kardeşlik Binası)'

D

Kapitalistlerin daha büyük fabrikalar açabildiği bir plazalar

Soru 11

Zekat verilirken (özellikle sadaka ulaştırılırken) 'Sağ elin verdiğini, sol elin görmemesi' prensibi, salt bir gizlilik meselesi değil, aynı zamanda güç dengesi felsefesidir. Bu 'güç' (Tahakküm) ikilemi nasıl açıklanabilir?

A

Paranın getirdiği psikolojik kibrin (tahakkümün/baskının), yardıma muhtaç bireyin insani onuru üzerinde kurulmasını kökten kırarak eşitliği sağlamasıdır

B

Zekatın sadece geceleri verilebileceğinin fiziksel kuralı olmasıdır

C

Sadece zenginlerin birbirlerini haset etmemesini önler

D

Kimlerin zengin olduğunun devlete bildirilmemesi şansıdır

Soru 12

Zekatını Kur'an hükmü olan Tevbe:60 Suresindeki hak sahiplerinden (yoksul, yolda kalmış vs.) ziyade siyasi veya fıkhî olmayan yanlış menzillere 'Sanki zekatmış gibi' harcayan kişi için fıkıh alimlerinin ortak kanaati ne olmuştur?

A

Ayetle sabit (fıkhi) gruplara ulaştırılmayan ödeme zekat sayılmaz, farz görevi düşmez; kişinin zekatını gerçek yoksul hedeflere tekrar ödemesi (kaza etmesi) gerekir.

B

Kişi ne niyetle olursa olsun verdiği için zekatı her yerde borçtan düşer

C

Daha sevap olur çünkü siyasi kanalları güçlendirmiştir

D

Yarı zekat sayılır

Soru 13

Toprak ürünlerinden (hasat) elde edilen %10'luk Öşür zekatının sanayi toplumuna uyarlanış tezleri şöyledir; 'Bugünkü teknoloji endüstrisindeki cirolardan da öşür niteliğinde oranlar alınmalıdır.'
İslam Fıkhındaki 'Kıyas' mantığıyla bu yaklaşım hangi ruhla birleşir?

A

Sadece eski köylü zenginlerin zekat vermesini sağlama düşüncesi

B

Zenginleri korkutarak ekonomiyi durdurma hedefiyle

C

Topraktan alınan zekatın modası geçmiştir gerçeği

D

Dönemin ana üretim hacmine (tarımsal olsun sanayi olsun) merhamet vergisini yansıtarak güncel gelir adaletini (Yeni İctihad / Kıyas) koruma çabasıyla

Soru 14

I. Nisap (En alt varlık eşiği)
II. Kurumsal zekat toplama hakkı ve devlet fonu
III. İnfak (Gönüllü sürekli bütçe)
İslam bu üç ayağı (sacayağını) neden fıkhi sisteme aynı anda koymuştur?

A

Bireyi vicdanen özgür kılarken (İnfak), yoksulu da bir zenginin keyfine bırakmadan Matematiksel bir sosyal (Nisap/Zekat) garanti altına almak ve sistemi sürdürülebilir kılmak için

B

Devletlerin her zaman daha zengin olmak istemesi ve sömürü yüzünden

C

İnsanlara sadece matematik hesapları yaptıran bir bilim empoze etmek sebebiyle

D

İnsanlara daha fazla dini tatil ve şölen sahası yaratmak maksadıyla

Soru 15

İhlas kavramı, (Bir eylemi sadece Allah rızası için pürüzsüz yapma bilinci) en çok hangi ibadet esnasında turnusol kağıdı görevi görür ve zedelenmeye en yakındır?

A

Fakirin gözünün içine bakarken (Zekat/İnfak sırasında); çünkü paranın üstünlük kibrine (riyaya) nefsani olarak en kolay kapılanılacak andır.

B

Yolculuk esnasındaki seferilikte

C

Sadece oruç tutarken orucun zorluğu esnasında

D

Cenaze namazı kılırkenki hüzün esnasında

Soru 16

Fidye (Oruç bedeli) ile Fıtır (Fitre/Bayram bedeli) arasındaki fıkhi kader birliğinin (örneğin ikisinin de bedeli bir fakir doyumu=Buğday/Gıda bedelidir) temel sosyolojik mesajı nedir?

A

Veren zenginlerin hepsinin buğday üreticisi olması gerçeğidir

B

İkisi de 'Açlığın olmadığı' bir günü baz alarak (en asgari insani hak) insanın tok olarak bayram ve ibadet edebilme onurunu merkeze koyar

C

Sadece altın bulamayanların bu sisteme dahil olmasıdır

D

Çünkü başka para hesaplama modeli yoktur

Soru 17

Allah (c.c.) ile kurulan sevgi bağını merkeze alırsak; Zekat vermek 'Kavramsal (Kelime)' olarak insanın içindeki hangi 'putu' kırmayı temsil eder?

A

Daha az uyuma alışkanlığı

B

Kalpte yer etmiş en büyük madde sevgisini 'Para/Mülk (Dünyevilik)' putunu feda ederek temizlemek (Arınmak)

C

İbadetlerdeki zorluk felsefesini

D

Sosyal fobi putunu

Soru 18

Kuran'da servetin sadece zenginler arasında dolaşan bir tekere (güce) dönüşmemesi uyarısı (Haşr, 7) yapılmaktadır. Zekat sistemi bu sosyo-ekonomik soruna bir neşter vurur. Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'tekelleşme' kavramını ortadan kaldıran en keskin İslam iktisadı kuralıdır?

A

Atıl (duran) sermayenin 1/40 (Zekat) ile vergilendirilerek, zenginlerin malı stoklayıp piyasayı boğmasının engellenmesi

B

Zenginlerin sadece zekatı Ramazan ayında vermesi kuralı

C

Esnafın kendi aralarında daha çok alışveriş yapması

D

Kurban kesim oranlarının artırılması

Soru 19

Bir lise tarih felsefecisi, 'Hz. Ömer devrinde, Afrika ve Şam'da zekat verilecek fakir bulunamadığı için fonlardaki parayla sokak aydınlatmaları yapılmıştır.' tezini sunmaktadır. Bu tarihi tez Zekat'ın 'Gizli Fonksiyonu' olarak neyi kanıtlar?

A

Müslümanların aslında o dönemde çok fazla para stokladıklarını

B

Zekatın yoksulluğu ortadan tamamen kaldırabilen (sıfırlayabilen) ve elde kalanla da devleti bayındır (refah) hale getirebilen muazzam bir makroekonomik model olduğunu

C

Zekat sisteminin fakirleri yoksulluğa alıştırdığını ve tembelleştirdiğini

D

Arapların aslında o dönemde Avrupa'dan borç aldığını

Soru 20

I. Eşitlik (Zengin de fakirleşsin)
II. Mutlak Teslimiyet
III. Adalet ve Denge (İtidal)
Yukarıdakilerden hangisi İslam zekat mantalitesinin 'hedefleri' içerisine girmez?

A

III (Adalet İslamın kalbidir)

B

Hepsi hedeftir

C

I (Herkes aynı yoksullukta veya zenginlikte mutlak eşit olsun zorlaması İslam felsefesi değildir)

D

II (Teslimiyet olmaz ise İslam olmaz)

Zekat ve Sadaka - Test 7

Hatalı Soru Bildirimi