Soru 1

Hafta sonu okulun fotoğrafçılık kulübünde siyah-beyaz baskı tekniklerini inceleyen Defne, laboratuvardaki antika makinenin merceğini temizlerken usta fotoğrafçının kullandığı malzemeleri gözlemlemiştir. Usta, makinenin hassas cam yüzeyindeki lekeleri çıkarmak için özel bir sıvı damlatıp pamukla silerken ince kelimesini kullanarak şunları söylemiştir: "Bu camlara zarar vermemek için son derece ince hareket etmelisin, aksi takdirde lens çizilebilir.

Bu metinde geçen altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A

Terim anlam - Mecaz anlam

B

Mecaz anlam - Gerçek anlam

C

Gerçek anlam - Terim anlam

D

Gerçek anlam - Mecaz anlam

Soru 2

Hafta sonu okulun müzik odasında halk müziği derlemesi yapan Kerem, yöre halkından kaydettiği bir türküdeki şu dörtlüğü defterine kaydetmiştir:

Şu dağın ardında tren yolları
Yarin buralardan geçer yolları
Gönlümün kilitli paslı kapısını
Bir tatlı bakışla açtı yolları

Bu dörtlükte altı çizili sözcüğün cümleye kattığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Gerçek anlam

B

Terim anlam

C

Mecaz anlam

D

Yan anlam

Soru 3

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev alan Can, hazırlayacağı kültür programı için Türkçedeki sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde bazı sözcüklerin temel anlamından tamamen uzaklaşarak yepyeni bir kavramı karşıladığını, bazı sözcüklerin ise aralarındaki benzerlik ilgisiyle yeni bir anlam kazandığını fark etmiştir. Defterine kaydettiği bir cümlede geçen sözcüğün kullanımını arkadaşına şu sözlerle açıklamıştır: "Bu cümlede sözcük, akla ilk gelen temel anlamından tamamen kopmamış ancak aradaki bir benzerlik ilgisiyle başka bir varlığın ya da kavramın yerine aktarılmıştır."

Can's in incelediği bu açıklamaya uygun örnek cümle aşağıdakilerden hangisidir?

A

Sarp dağların eteklerindeki ince yollardan kıvrıla kıvrıla geçtik.

B

Sıcak yaz günlerinde soğuk limonata içmek hepimizi ferahlatıyordu.

C

Çalışma masasının üzerindeki boş kutuları geri dönüşüm kutusuna attı.

D

Bahçedeki yaseminlerin tatlı kokusu bütün mahalleyi sarmıştı.

Soru 4

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev alan Zeynep, hazırlayacağı kültür programı için Türkçedeki sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde bazı sözcüklerin temel anlamından tamamen uzaklaşarak yepyeni bir anlam kazandığını fark eden Zeynep, şu cümleyi defterine kaydetmiştir:

Yazar, son romanındaki bu karakteri çizerken oldukça cömert davranmış; onun iç dünyasını tüm karmaşasıyla okuyucuya açmıştı.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Yan anlam

B

Terim anlam

C

Gerçek anlam

D

Mecaz anlam

Soru 5

Hafta sonu okulun mimarlık kulübünde tarihi binaların maketlerini inceleyen Kerem, usta bir restoratörün eski konakların ahşap sütunlarını onarırken kullandığı yöntemleri gözlemlemiştir. Usta, çürüyen taşıyıcı kolonların yerine yeni destekler yerleştirirken yapının yükünü dengede tutmak için büyük bir titizlikle çalışmış ve bu süreci anlatırken "Tarihi yapıları ayakta tutmak için sadece dış görünüşü süslemek yetmez; görünmeyen yerlerdeki en ufak bir zayıflık, zamanla tüm binanın çökmesine yol açar." ifadesini kullanmıştır.

Bu metindeki altı çizili cümlede geçen sözcüklerin kazandığı anlam özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A

Gerçek anlamından tamamen uzaklaşmış terimler vardır.

B

Mecaz anlam kazanmış sözcükler kullanılmıştır.

C

Terim anlamlı sözcüklere yer verilmiştir.

D

Somut anlamlı sözcükler soyut anlamda kullanılmıştır.

Soru 6

Hafta sonu okulun kütüphanesinde Türk halk edebiyatı arşivi üzerine çalışan Tarık, eski bir derlemede yer alan şu dörtlüğü incelemektedir:

Gönül gurbet ele varma
Ya gelinir ya gelinmez
Her giden bir nükte duyar
Ya bilinir ya bilinmez

Bu dörtlükte yer alan sözcüklerden hangisi gerçek anlamının dışında, soyut bir kavramı karşılayacak şekilde kullanılmıştır?

A

Ya bilinir ya bilinmez

B

Her giden bir nükte duyar

C

Gönül gurbet ele varma

D

Ya gelinir ya gelinmez

Soru 7

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev yapan Berk, hazırlayacağı kültür programı için Türkçedeki sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde bazı sözcüklerin temel anlamından tamamen uzaklaşıp yepyeni soyut anlamlar kazandığını fark eden Berk, defterine şu cümleleri kaydetmiştir:

I. Sınavda yöneltilen zor sorular karşısında ne yapacağını bilemeyince iyice köşeye sıkıştı.
II. Bahçedeki kurumuş odunları kesmek için uzun süredir aradığı keskin baltayı sonunda buldu.
III. Yıllardır görmediği çocukluk arkadaşını karşısında görünce içinde derin bir sıcaklık hissetti.

Bu cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangileri mecaz anlamda kullanılmıştır?

A

Yalnız I.

B

I ve III.

C

I, II ve III.

D

II ve III.

Soru 8

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev alan Beril, hazırlayacağı kültür programı için Türkçedeki sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde bazı sözcüklerin temel anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir nitelik kazandığını, bazılarının ise temel anlamıyla bağlantılı ancak farklı bir nesneyi karşılayacak şekilde kullanıldığını fark etmiştir.

Buna göre Beril'in incelediği aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yan anlamda kullanılmıştır?

A

Yazar, bu kitabında oldukça ağır bir dil tercih etmişti.

B

Dolabın kapağı kapanmadığı için eşyalar dışarı taşıyordu.

C

Genç adam, yorgun argın evine dönüp yatağına uzandı.

D

Sanatçı, konser alanındaki tüm ışıkları tek tek söndürdü.

Soru 9

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev alan Kerem, hazırlayacağı edebiyat programı için Türk edebiyatındaki akımlar üzerine araştırma yapmaktadır. İncelediği dönem metinlerinde yazarların sözcükleri günlük anlamlarının tamamen dışına çıkarıp onlara yepyeni soyut boyutlar kazandırdığını gözlemlemiştir. Defterine kaydettiği şu cümleyi inceleyen Kerem, altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliğini tespit etmeye çalışmıştır:

Yazar, bu unutulmaz romanda bozkırın ortasında kalmış kasaba insanlarının yalnızlığını anlatırken kelimeleri adeta birer fırça gibi ustalıkla kullanmıştır.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Gerçek anlam

B

Yan anlam

C

Mecaz anlam

D

Terim anlam

Soru 10

Bir süredir halk bilimi üzerine araştırmalar yapan Aylin, Anadolu'daki köy odalarında derlediği türkülerde geçen sözcüklerin yöreden yöreye nasıl farklı anlam katmanları kazandığını incelemektedir. Araştırma defterine kaydettiği bir dörtlükte yer alan ince sözcüğünün ne tür bir anlam ilişkisiyle kullanıldığını tespit etmeye çalışmaktadır.

Bu metne göre Aylin'in incelediği dörtlükteki altı çizili sözcüğün anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Yan anlam

B

Mecaz anlam

C

Terim anlam

D

Gerçek anlam

Soru 11

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev alan Kerem, hazırlayacağı edebiyat programı için Türk edebiyatındaki akımlar üzerine araştırma yapmaktadır. İncelediği dönem metinlerinde yazarların sözcükleri günlük anlamlarının tamamen dışında, soyut ve hayalî çağrışımlarla kurguladığını fark eden Kerem, bu durumu defterine şu cümleyle kaydetmiştir:

Bu inceleme sırasında Kerem'in karşılaştığı eserlerde sözcüklerin kazandığı bu anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Mecaz anlam

B

Terim anlam

C

Yan anlam

D

Gerçek anlam

Soru 12

Hafta sonu okulun radyo kulübünde yayın akışını düzenleyen Kerem, dinleyicilerden gelen istek mektuplarını incelerken bir mektupta şu ifadelere yer verildiğini görmüştür:

"Yıllardır peşinden koştuğum o aydınlık yarınlara sonunda bir adım daha yaklaştım; içimdeki umut ışığı her geçen gün biraz daha büyüyor."

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Gerçek anlam

B

Yan anlam

C

Terim anlam

D

Mecaz anlam

Soru 13

Hafta sonu okulun müzik kulübünde halk müziği derleme çalışmaları yapan Kerim, yöre halkından kaydettiği türkülerin sözlerini incelerken bazı kelimelerin günlük konuşma dilindeki gerçek anlamlarından tamamen uzaklaşıp yepyeni bir kavram karşıladığını fark etmiştir. Defterine kaydettiği kıtada geçen sözcüklerin bu yönünü sınıf arkadaşlarıyla paylaşmıştır.

Bu metne göre aşağıdaki dizelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamda kullanılmamıştır?

A

Yıllardır süren bu acımasız gurbet adamın ömrünü tüketti.

B

Sarp dağların ardında kalan o uzak köye doğru yürüdük.

C

Dostun bir tek tatlı sözüyle bütün içimdeki buzlar eridi.

D

Gönlümün yaylasında açan çiçekler birer birer kurudu.

Soru 14

Hafta sonu okulun radyo kulübünde program hazırlığı yapan Berk, Türkçede bazı sözcüklerin cümle içindeki kullanımına göre kazandığı yeni anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde, yazarların olayları veya durumları aktarırken somut kavramları soyut bir boyuta taşıdığını veya bunun tam tersini yaparak anlatımı zenginleştirdiğini fark etmiştir. Defterine kaydettiği bir cümlede geçen kelimenin bu duruma örnek oluşturduğunu görmüştür.

Bu açıklamaya göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır?

A

Bahçeden topladığı taze domatesleri mutfaktaki tezgaha yerleştirdi.

B

Yıllar sonra doğduğu kasabaya dönmek ona oldukça iyi gelmişti.

C

Konuşmacının salondaki herkesi etkileyen keskin bir zekası vardı.

D

Sanatçının son sergisindeki tablolar izleyicilerden büyük bir ilgi gördü.

Soru 15

Bir okulun tiyatro kulübünde yönetmenlik yapan Arda, sahneye koyacakları oyun için öğrencilerin diksiyon ve vurgu çalışmalarını denetlemektedir. Prova sırasında oyuncuların bazı kelimeleri günlük hayattaki gerçek anlamlarından tamamen uzaklaştırıp yepyeni soyut kavramlar karşılayacak şekilde kullandığını gözlemlemiştir.

Bu metne göre sözcüklerin cümle içinde kazandığı bu anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Mecaz anlam

B

Terim anlam

C

Yan anlam

D

Gerçek anlam

Soru 16

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev alan Elif, hazırlayacağı edebiyat programı için Türkçedeki sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde bazı sözcüklerin temel anlamından tamamen uzaklaşarak soyut birlık kazandığını, bazılarının ise benzetme amacı gütmeden başka bir sözcüğün yerine kullanıldığını fark etmiştir. Bu çalışmasını sınıf arkadaşlarıyla paylaşırken şu örnek cümleyi tahtaya yazmıştır:

Yazar, bu etkileyici romanda olayları ele alırken öyle bir perde aralamıştır ki okur kendini bir anda tarihin ortasında bulmuştur.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Terim anlam

B

Yan anlam

C

Mecaz anlam

D

Gerçek anlam

Soru 17

Hafta sonu okulun fotoğrafçılık kulübünde eski albümleri inceleyen Deniz, siyah-beyaz bir İstanbul fotoğrafının arkasına yazılmış şu satırları okumuştur:

"Galata Kulesi, yıllara meydan okuyan gözleriyle şehri izlemeye devam ediyor."

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Mecaz anlam

B

Gerçek anlam

C

Terim anlam

D

Yan anlam

Soru 18

Bir okulun halk oyunları topluluğunda yöresel halk oyunlarını inceleyen Aylin, farklı yörelerden derlediği türkü sözlerini ve halk deyişlerini incelemektedir. İncelediği metinlerde bazı sözcüklerin günlük hayattaki ilk anlamlarından tamamen uzaklaşarak yeni ve soyut bir nitelik kazandığını fark eden Aylin, bu durumu defterine şu örnek cümleyle kaydetmiştir:

Bu incelemede öne çıkan dilsel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A

Sözcüğün bilim dalına ait özel terim değeri taşıması

B

Sözcüğün akla gelen ilk anlamıyla kullanılması

C

Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşması

D

Sözcüğün temel anlamıyla bağlı yeni bir anlam türetmesi

Soru 19

Hafta sonu okulun radyo kulübünde program hazırlığı yapan Berk, Türkçede bazı sözcüklerin cümle içindeki kullanımına göre kazandığı yeni anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde, yazarların olayları veya durumları aktarırken sözcükleri gerçek anlamlarından tamamen uzaklaştırıp yepyeni kavramsal alanlar oluşturduğunu fark etmiştir.

Bu açıklamaya göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır?

A

Usta marangoz, dolabın kapağını düzeltmek için ince bir zımpara kağıdı kullandı.

B

Bahçedeki kuru odunları kış için dikkatlice bir kenara istifledi.

C

Keskin rüzgâr sabaha karşı köyün üzerindeki sis tabakasını tamamen dağıttı.

D

Yıllardır görmediği çocukluk arkadaşının bu soğuk tavrına anlam veremedi.

Soru 20

Hafta sonu okulun radyo kulübünde görev alan Ozan, hazırlayacağı edebiyat programı için Türkçedeki sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlam katmanlarını incelemektedir. İncelediği metinlerde bazı sözcüklerin temel anlamından tamamen uzaklaşarak yepyeni bir kavramı karşıladığını, bazılarının ise temel anlamıyla olan bağını tamamen koparmadan yeni bir kazanım elde ettiğini fark etmiştir. Defterine kaydettiği şu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliğini araştırmıştır:

Yazar, son romanındaki olayları anlatırken o kadar keskin bir gözlem gücü ortaya koymuş ki en sıradan detayları bile okuyucunun zihnine adeta kazımıştır.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A

Terim anlam

B

Mecaz anlam

C

Gerçek anlam

D

Yan anlam

Sözcükte Anlam - Test 8

Hatalı Soru Bildirimi