Soru 1

Ay'ın yüzeyinde su sıvı halde bulunamaz. Ya buharlaşır ya da donar. Bu durumun temel nedeni hangi seçenekte eksiksiz verilmiştir?

A

Güneş ışığının suyu oksijene dönüştürmesi

B

Hem koruyucu bir atmosferin hem de gerekli hava basıncının bulunmaması

C

Ay yüzeyinin sadece tozdan oluşması

D

Ay'ın kütlesinin az olması

Soru 2

Ay yüzeyinde bulunan devasa kraterlerin bazılarının içinde küçük tepecikler (merkezi zirveler) bulunur. Jeologlar bu durumu şöyle açıklar: 'Çarpma anındaki enerji o kadar büyüktür ki, katı kayaçlar bir anlığına sıvı gibi davranıp yukarı doğru sıçrar ve donar.' Bu çıkarımdan yola çıkarak; Ay'da bu yapıların milyarlarca yıl korunması ile Dünya'daki kraterlerin hızla kaybolması arasındaki farkı belirleyen ana etken nedir?

A

Ay'da yüzey şekillerini değiştirecek rüzgar ve su gibi dış etkenlerin bulunmaması

B

Ay'daki yer çekiminin Dünya'dan çok daha güçlü olması

C

Dünya'nın iç çekirdeğinin daha sıcak olması

D

Ay'ın manyetik alanının yapıları dondurması

Soru 3

Ay'ın atmosferinin yok denecek kadar az olması, 'ses' dalgalarının iletimini imkansız kılar. İki astronot kaskları birbirine değmediği sürece birbirini duyamaz. Bu durum iletişim teknolojileri açısından nasıl bir zorunluluk doğurur?

A

Astronotlar arasındaki kablolu telefon hatları tek çözümdür.

B

Yüksek sesle bağırmaları yeterli olacaktır.

C

Sadece el işaretleri ile anlaşmak zorundadırlar.

D

Havasız ortamda da yayılabilen radyo dalgalarını kullanan telsizlere ihtiyaç duyarlar.

Soru 4

Ay yüzeyindeki bazı kraterlerin kenarları çok dik ve sivriyken, diğerleri daha yuvarlak ve alçaktır. Bilim insanları bu farkı 'kraterin yaşı' ile ilişkilendirir. Atmosfer olmayan bir ortamda kraterlerin zamanla 'aşınmasının' sebebi hangisi olabilir?

A

Astronotların yürümesiyle oluşan yapay aşınma

B

Sürekli devam eden mikrometeor çarpışmalarının yüzeyi törpülemesi

C

Ay'daki şiddetli fırtınaların kayaları düzleştirmesi

D

Ay'ın kendi ekseni etrafında çok hızlı dönerek merkezkaç oluşturması

Soru 5

Ay'da bir futbol maçı yapıldığını varsayalım. Topa vurulduğunda topun izlediği yol Dünya'dakinden farklı olacaktır. Atmosferin olmadığını düşünerek, topun hareketi hakkında hangi yorum yapılabilir?

A

Top havada falsolu (eğrisel) bir yol izleyemez çünkü hava direnci yoktur.

B

Top havada daha hızlı yavaşlar çünkü tozlar sürtünme yapar.

C

Atmosfer olmadığı için top hiç yere düşmez.

D

Top her zaman dik bir şekilde yukarı çıkar.

Soru 6

Ay yüzeyindeki dağların yüksekliği 5000 metreyi aşabilmektedir. Dünya'daki dağların zamanla aşınarak alçalmasına rağmen Ay'daki dağların bu denli yüksek ve sivri kalması hangi eksiklikle ilgilidir?

A

Rüzgar ve yağış gibi aşındırıcı hava olaylarının olmayışı

B

Magma tabakasının yokluğu

C

Ay'ın çekirdek sıcaklığı

D

Ay'ın ışık kaynağı olmaması

Soru 7

Ay'da bir 'ozon tabakası' bulunsaydı, bu durum Ay'ın hangi özelliğini kökten değiştirirdi?

A

Ay'ın yer çekimi miktarını

B

Ay'ın kraterlerle dolup dolmamasını

C

Yüzeye ulaşan zararlı radyasyon miktarını ve ısı dengesini

D

Ay'ın Dünya etrafında dönüş hızını

Soru 8

Ay'ın yüzeyinde rüzgar olmamasına rağmen, astronotların iniş yaptığı bölgelerdeki tozların motor ateşlemesiyle havalandığı ve çok uzaklara 'kurşun gibi' gittiği görülmüştür. Hava direnci olmayan bir ortamda tozların yavaşlamamasının temel nedeni nedir?

A

Tozların havadan daha hafif olması

B

Hareket halindeki nesneleri yavaşlatacak gaz moleküllerinin olmaması

C

Tozların yakıtla karışarak patlaması

D

Ay'ın yer çekiminin tozları itmesi

Soru 9

Bir araştırmacı şu hipotezi kuruyor: 'Ay'da bir sera kurup içine yoğun bir gaz karışımı pompalarsak, bitkileri sadece Güneş'ten gelen radyasyondan korumamız yeterli olmaz; aynı zamanda bitkilerin rüzgar direnciyle karşılaşmamasına da dikkat etmeliyiz.' Bu hipotezin 'atmosfer-yaşam' ilişkisi açısından en mantıklı yorumu nedir?

A

Atmosferin oluşması, beraberinde hava hareketlerini (rüzgar) ve basınç dengelerini getirir.

B

Ay'ın yer çekimi rüzgar oluşumunu engeller.

C

Ay'da rüzgar olmadığı için hipotez tamamen yanlıştır.

D

Bitkiler Ay'da daha hızlı büyüdüğü için rüzgara ihtiyaç duyarlar.

Soru 10

Ay'ın 'toz' (regolit) tabakası hakkında araştırma yapan bir öğrenci; bu tozun statik elektrikle yüklü olduğunu ve astronot kıyafetlerine adeta yapıştığını okuyor. Atmosferin yokluğu bu durumu nasıl destekler?

A

Güneş ışığının tozları eritecek kadar sıcak olması nedeniyle

B

Hava nemi ve atmosferin yük dengeleyici etkisinin olmaması nedeniyle

C

Ay'ın yüzeyinin mıknatıs özelliği taşıması nedeniyle

D

Tozların yer çekimiyle yukarı doğru itilmesi nedeniyle

Soru 11

Ay'ın atmosferinin olmayışı nedeniyle Güneş ışınları doğrudan yüzeye ulaşır. Bu durum Ay'daki kayaçların 'kimyasal' yapısını nasıl etkiler?

A

Yağmur suları kayaçları eritir.

B

Radyasyonun doğrudan etkisiyle kayaçlar üzerinde 'uzay aşınması' gerçekleşir.

C

Kayaçlar atmosferdeki oksijenle paslanır.

D

Kayaçlar zamanla elmasa dönüşür.

Soru 12

Ay'ın 'deniz' (Maria) denilen karanlık bölgelerinin, açık renkli 'dağlık' bölgelere göre çok daha düz olmasının bilimsel gerekçesi nedir?

A

Bu bölgelerin yer çekiminin meteorları itmesi

B

Ay denizlerinin aslında suyla dolu olması

C

Bu bölgelerin atmosferinin daha yoğun olması

D

Meteor çarpmalarıyla oluşan çukurların geçmişte lavlarla dolup donması

Soru 13

Ay'ın kütlesi Dünya'nın yaklaşık %1.2'si kadardır. Kütle çekiminin bu kadar zayıf olması ile Ay'ın 'atmosfersiz' kalması arasındaki ilişkiyi kuran bir bilim insanı hangi sonuca ulaşır?

A

Yer çekimi azaldıkça atmosfer kalınlığı artar.

B

Ay'ın çekimi az olduğu için meteorlar yüzeye daha hızlı çarpar.

C

Düşük çekim kuvveti, gaz moleküllerini Ay yüzeyinde tutmaya yetmemiştir.

D

Ay'da çekim az olduğu için sadece ağır gazlar yüzeyde kalabilmiştir.

Soru 14

Dünya atmosferi, uzaydan gelen meteorları sürtünme ile yakarak yok eden bir kalkan görevi görür. Ay'da ise atmosfer yok denecek kadar azdır. Bu durumun Ay'ın 'toprak' yapısı (regolit) üzerindeki etkisi nedir?

A

Toprağın içinde bol miktarda oksijen birikmesi

B

Sürekli meteor bombardımanı nedeniyle yüzeyin çok ince ve keskin bir tozla kaplanması

C

Yüzeyin sürekli ıslak ve çamurlu kalması

D

Yer altı lavlarının yüzeye çıkıp toprağı verimli hale getirmesi

Soru 15

Bir astronot Ay'da özel bir deney düzeneği kuruyor. Şeffaf, sızdırmaz ve içi hava dolu bir fanusun içine bir mum yakıyor. Aynı anda fanusun dışına, Ay yüzeyine de başka bir mum koyup yakmaya çalışıyor. Bu deneyin sonucunda gözlemlenecek durum ve nedeni hangi seçenekte doğru analiz edilmiştir?

A

Fanusun dışındaki mum yanmaz; çünkü yanma için gereken oksijen Ay'da bulunmaz.

B

İki mum da yanmaya devam eder çünkü Güneş ışığı ısı sağlar.

C

İki mum da hemen söner çünkü Ay'da yer çekimi azdır.

D

Sadece dışarıdaki mum yanar çünkü hava basıncı düşüktür.

Soru 16

Bir bilim kurgu filminde astronot Ay'da kaskını çıkarıp bir süre nefes alabildiğini iddia etmektedir. Bu durumun bilimsel olarak imkansız olmasının yanı sıra, kaskı çıkardığı an karşılaşacağı diğer fiziksel tehlike nedir?

A

Tozların vücudu ağırlaştırması

B

Sıfıra yakın atmosfer basıncı nedeniyle vücut dokularının zarar görmesi

C

Ay'ın aşırı yer çekimi nedeniyle yere yapışması

D

Kendi sesini duyup sağır olması

Soru 17

Bir uzay mühendisi, Ay'da kullanılacak bir keşif aracının dış yüzeyini tasarlarken şu iki veriyi dikkate alıyor: 1. Ay'da atmosfer yoktur. 2. Ay'da gece-gündüz arası sıcaklık farkı yaklaşık 300 derecedir. Bu mühendisin, aracın dış kaplamasında 'aerodinamik (hava akışına uygun) yapı' yerine 'ısı yalıtımı ve radyasyon kalkanı'na odaklanmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Ay'ın yer çekiminin aracın şeklini bozması

B

Aracın sadece gece vakti çalışacak şekilde tasarlanması

C

Ay tozlarının aracı yavaşlatacak bir sürtünme oluşturması

D

Hava direncinin yokluğu nedeniyle şeklin önemsizleşmesi, ancak termal korumanın hayati olması

Soru 18

Ay'da paraşütle iniş yapmak imkansızdır. Gelecekte Ay'a yapılacak kargo sevkiyatlarında iniş hızı nasıl kontrol edilebilir?

A

Roket motorlarını ters yönde ateşleyerek (itki sistemi kullanarak)

B

Daha büyük ve geniş paraşütler tasarlanarak

C

Sadece gece vaktinde iniş yaparak

D

Kargoları çok hafif malzemeden yaparak

Soru 19

Ay'da gökyüzü gündüz vaktinde bile simsiyah görünürken, Dünya'da mavidir. Bir sanatçı Ay'da bir manzara resmi çizecek olsa, 'ışığın dağılması' kuralını dikkate alarak aşağıdakilerden hangisini yapması en mantıklı olur?

A

Bulut kümeleri ekleyerek gerçekçiliği artırmak

B

Gölgeleri çok keskin, siyah ve net sınırlar kullanarak çizmek

C

Işık ve gölge geçişlerini çok yumuşak ve silik yapmak

D

Gökyüzünü parlak maviye boyamak

Soru 20

Dünya'ya yaklaşan bir meteorun atmosferde sürtünme etkisiyle yanarak 'yıldız kayması' görüntüsü oluşturması Ay'da gerçekleşmez. Ay'da yaşayan bir gözlemci meteorların yaklaştığını nasıl anlar?

A

Ay atmosferi meteorları her zaman havada durdurur.

B

Meteorlar her zaman ses çıkararak gelirler.

C

Meteorlar Ay'da mavi renkte yanarlar.

D

Sürtünme olmadığı için ışık saçmazlar, sadece çarptıkları anda fark edilirler.

Ay’ın Yapısı ve Özellikleri - Test 8

Hatalı Soru Bildirimi