Soru 1

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na katılmasıyla birlikte, ordunun insan gücü ihtiyacını karşılamak için genç nüfusun önemli bir kısmı cephelere sevk edilmiştir. Bu durumun, savaş sonrasında Osmanlı toplumu ve yeni kurulacak Türkiye Cumhuriyeti üzerindeki en kritik demografik ve sosyal etkisi ne olmuştur?

A

Şehirleşme oranının hızla artması ve kırsal nüfusun azalması

B

Eğitim seviyesinin genel olarak yükselmesi

C

Kadınların toplumsal hayattaki rolünün belirgin şekilde azalması

D

Tarımsal üretimde beklenenin üzerinde bir artış yaşanması

E

Yetişmiş insan gücü kaybı ve nesil boşluğu nedeniyle kalkınma çabalarının ciddi şekilde sekteye uğraması

Soru 2

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki en çarpıcı politik sonucu, çok uluslu ve teokratik imparatorluk yapısından, modern, ulus-devlet temelli bir Cumhuriyete geçiş sürecinin başlamasıdır. Bu dönüşümde, Wilson İlkeleri'nin 'her ulusun kendi kaderini tayin etme hakkı' prensibinin, Türk Millî Mücadelesi'nin meşruiyet zeminini güçlendirme açısından taşıdığı önem nedir?

A

Türklerin Anadolu'daki varlığını ve egemenlik iddialarını uluslararası platformda meşrulaştırma aracı olması

B

Uluslararası alanda Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak bütünlüğünün korunmasına destek sağlaması

C

Emperyalist devletlerin işgal hareketlerine uluslararası hukuki bir dayanak sunması

D

Türk milletinin monarşik yönetime olan bağlılığını güçlendirmesi

E

Azınlıkların bağımsız devlet kurma taleplerini teşvik ederek Osmanlı'nın dağılmasını hızlandırması

Soru 3

I. Dünya Savaşı sırasında yapılan gizli Sykes-Picot Antlaşması, savaş sonrası Ortadoğu'nun siyasi haritasını büyük ölçüde şekillendirmiştir. Bu antlaşmanın, bölgedeki etnik ve dini yapılar üzerindeki en kritik ve kalıcı olumsuz etkisi ne olmuştur?

A

Bölgedeki petrol kaynaklarının keşfini geciktirmesi

B

Keyfi sınırlarla farklı etnik ve dini grupları aynı devlet içinde toplaması veya bölmesi, böylece yapay devletler ve iç çatışma potansiyeli yaratması

C

Geleneksel tarım yöntemlerinin modernleşmesini engellemesi

D

Bölge halklarının sosyo-ekonomik gelişimini yavaşlatması

E

Batılı eğitim sistemlerinin bölgeye girişini engellemesi

Soru 4

I. Dünya Savaşı sonrasında, Osmanlı Devleti'nin kaderini belirleyen antlaşma görüşmelerinde, Türk Boğazları'nın uluslararası statüsü önemli bir müzakere konusu olmuştur. Sevr Antlaşması'nda Boğazlar'a verilen statü ile Lozan Antlaşması'nda belirlenen statü arasındaki temel fark, Türkiye Cumhuriyeti'nin egemenliği açısından ne anlama gelmektedir?

A

Her iki antlaşmada da Boğazlar'ın askeri kullanıma kapatılması

B

Sevr'de Boğazlar'ın uluslararası bir komisyona bırakılması ve Türkiye'nin egemenlik haklarının kısıtlanması; Lozan'da ise bu komisyonun varlığına rağmen Türkiye'nin egemenliğinin kısmen de olsa tanınması ve ileride tam egemenliğe ulaşma potansiyelinin olması

C

Sevr'de Boğazlar'ın tamamen Osmanlı egemenliğinde kalması, Lozan'da ise uluslararası komisyonun denetimine geçmesi

D

Sevr'de Boğazlar'ın sadece ticaret gemilerine açılması, Lozan'da ise savaş gemilerine de serbestlik tanınması

E

Her iki antlaşmada da Boğazlar'ın uluslararası hukukun dışında tutulması

Soru 5

I. Dünya Savaşı'nın sonuçları ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu süreci, Osmanlı Devleti'nin yüzyıllardır süregelen 'kapitülasyonlar' sorununu kökten çözüme kavuşturmuştur. Lozan Barış Antlaşması'nda kapitülasyonların kaldırılması, yeni Türk devleti açısından hangi temel ilkenin tam olarak hayata geçirilmesi anlamına gelmektedir?

A

Serbest piyasa ekonomisinin teşvik edilmesi

B

Devletçilik ilkesinin benimsenmesi

C

Çok partili siyasi hayata geçiş

D

Laik devlet yapısının oluşturulması

E

Tam bağımsızlık ve egemenlik

Soru 6

I. Dünya Savaşı sonrasında, Osmanlı Devleti'nin yıkılışıyla ortaya çıkan 'Şark Meselesi'nin önemli bir kısmı, Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti lehine çözülmüş olsa da, bazı boyutları günümüze kadar etkilerini sürdürmüştür. 'Şark Meselesi'nin Lozan ile nihai olarak çözülemeyen ve günümüzdeki bölgesel sorunlara kaynaklık eden en önemli boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

A

Musul ve Hatay gibi sınır bölgelerindeki toprak talepleri ve azınlık sorunları

B

Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinin geleceği

C

Türk Boğazları'nın statüsü ve Montrö Antlaşması öncesi belirsizlik

D

Türkiye'nin borçlarının diğer mirasçı devletlere paylaştırılması sorunu

E

Türkiye'nin Ortadoğu ülkeleriyle kültürel bağlarının zayıflaması

Soru 7

I. Dünya Savaşı'nın Batılı devletler üzerindeki sonuçları incelendiğinde, savaşın Avrupa'da revizyonist ve irredantist hareketlerin yükselişine zemin hazırladığı görülür. Bu durumun, gelecekteki uluslararası ilişkiler açısından taşıdığı en kritik risk aşağıdakilerden hangisidir?

A

Milletler Cemiyeti'nin etkinliğinin tamamen ortadan kalkması

B

Ulus-devlet modelinin Avrupa'da sorgulanmaya başlanması

C

Sömürgecilik faaliyetlerinin dünya genelinde hız kazanması

D

Yeni bir büyük dünya savaşı riskinin artması ve totaliter rejimlerin güçlenmesi

E

Ekonomik korumacılık politikalarının uluslararası ticareti baltalaması

Soru 8

I. Dünya Savaşı sonrası uluslararası barışı ve işbirliğini sağlamak amacıyla kurulan Milletler Cemiyeti'nin (Cemiyet-i Akvam) temel kuruluş felsefesi, Wilson İlkeleri'nde ifade edilen idealist yaklaşıma dayanıyordu. Ancak Cemiyet'in I. Dünya Savaşı'nın sonuçlarını kalıcı barışa dönüştürmedeki başarısızlığının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A

Cemiyet'in sadece galip devletlerin çıkarlarını temsil etmesi

B

Cemiyet'in Avrupa dışındaki sorunlara yeterince eğilmemesi

C

Cemiyet'in askeri güce sahip olmaması

D

ABD gibi kurucu önemli bir devletin Cemiyet'e üye olmaması ve üye devletlerin ulusal çıkarlarını evrensel barışın önüne koyması

E

Cemiyet'in kararlarının oybirliğiyle alınmak zorunda olması

Soru 9

ABD Başkanı Wilson'ın yayınladığı ilkeler, I. Dünya Savaşı'nın gidişatını ve sonrasındaki barış antlaşmalarının temelini etkilemiştir. Ancak bu ilkelerin uygulanmasında, özellikle Orta Doğu ve Osmanlı toprakları söz konusu olduğunda, büyük çelişkiler yaşanmıştır. Bu çelişkilerin temelinde yatan en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

A

İtilaf Devletleri'nin gizli antlaşmalarla belirledikleri emperyalist çıkarlarının, Wilson İlkeleri'nin evrenselci ve adaletçi ruhuyla çatışması

B

Osmanlı Devleti'nin, ilkelerin uygulanması konusunda yeterli işbirliğini göstermemesi

C

Wilson İlkeleri'nin sadece Avrupa devletleri için geçerli olduğunun belirtilmesi

D

Ulus-devlet prensibinin Batılı devletler tarafından tam olarak anlaşılamaması

E

Milletler Cemiyeti'nin bu ilkeleri denetleme yetkisinin bulunmaması

Soru 10

Lozan Barış Antlaşması'nın ek protokollerinden biri olan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi, I. Dünya Savaşı'nın toplumsal sonuçlarından biri olarak önemli bir yer tutar. Bu mübadelenin, modern Türkiye ve Yunanistan toplumları üzerindeki en derin ve kalıcı sosyo-kültürel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Ulus-devlet kimliğinin pekiştirilmesi ve homojenleşme sürecinin hızlanması

B

Azınlık haklarının uluslararası düzeyde daha sıkı korunması ilkesinin benimsenmesi

C

Sınır bölgelerindeki ticari ve ekonomik ilişkilerin tamamen kopması

D

Etnik çeşitliliğin artarak kültürel zenginliğin pekişmesi

E

Her iki ülkede de kentleşme oranının hızla yükselmesi

Soru 11

I. Dünya Savaşı sonrasında, Osmanlı Devleti'nin Ortadoğu toprakları üzerinde kurulan mandater yönetimler, dönemin uluslararası hukuk ve diplomasi pratiği açısından karmaşık bir yapı arz etmiştir. Bu sistemin, Wilson İlkeleri'nde vurgulanan 'self-determinasyon' prensibiyle çelişen temel yönü aşağıdakilerden hangisidir?

A

Mandater devletlerin, bölgenin ekonomik kaynaklarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaları

B

Bölge halklarının kendi yöneticilerini seçme ve devletlerinin geleceğini belirleme haklarının gasp edilmesi

C

Mandater devletlerin bölgedeki kültürel mirasın korunmasına yönelik yetersiz çabaları

D

Mandater yönetimlerin bölge halklarına bağımsızlık vaat etmelerine rağmen bu vaadi geciktirmeleri

E

Milletler Cemiyeti'nin mandater devletler üzerindeki denetim mekanizmasının zayıf kalması

Soru 12

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Devleti ve Batılı İtilaf Devletleri üzerindeki etkilerini karşılaştıran bir tarihçi, Osmanlı'nın tamamen yıkılırken, İtilaf Devletleri'nin galip gelmelerine rağmen ciddi krizler yaşadığını belirtir. Bu karşılaştırmada, İtilaf Devletleri'nin savaş sonrası karşılaştığı krizlerin temel niteliği nedir?

A

Uluslararası siyasetteki etkin güçlerini kaybetmeleri

B

Sömürge imparatorluklarının hızla dağılması ve ekonomik çöküş

C

Yenilen devletlerden alınan savaş tazminatlarının yetersiz kalması

D

Demografik kayıplar, ekonomik borç yükü ve toplumsal huzursuzluk gibi sorunların, kazanılan zafere rağmen uzun vadeli istikrarsızlık potansiyeli taşıması

E

Tarım ve sanayi üretiminde büyük bir gerileme yaşamaları

Soru 13

Sevr Barış Antlaşması'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerini analiz eden bir tarihçi, antlaşmanın 'hayata geçirilemeyen bir ölü doğum' niteliğinde olduğunu ifade etmiştir. Bu benzetmenin temelinde yatan en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

A

Antlaşma metninin uluslararası hukuka aykırı hükümler içermesi

B

Antlaşmanın, Anadolu'da Kuvâ-yi Milliye hareketinin ve TBMM'nin direnişiyle karşılaşması

C

İtilaf Devletleri arasında antlaşmanın uygulanması konusunda ciddi anlaşmazlıklar yaşanması

D

Antlaşma imzalandığında Osmanlı'nın fiilen işgal altında olması ve merkezi otoritenin zayıflığı

E

Antlaşmanın, azınlıklara tanınan haklar konusunda uluslararası toplumdan yeterli desteği görmemesi

Soru 14

I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi ('İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıktığında herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkına sahip olacaktır.') ve 24. maddesi ('Doğu Anadolu'da karışıklık çıkarsa, İtilaf Devletleri bu illeri işgal hakkına sahip olacaktır.') Osmanlı Devleti'nin geleceği açısından kritik öneme sahipti. Bu maddelerin uzun vadeli etkileri düşünüldüğünde, Osmanlı ekonomisi üzerindeki en belirgin dolaylı etkisi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

A

Osmanlı sanayisinin modernleşme çabalarının hızlanması

B

Ekonomik bağımsızlık mücadelesini zorlaştıracak siyasi ve askeri bağımlılığın derinleşmesi

C

Kapitülasyonların tamamen kaldırılması için uluslararası desteğin artması

D

Yeni kurulan bankacılık sisteminin dış borçlanmayı kolaylaştırması

E

Osmanlı ekonomisinin tarımsal üretim kapasitesinin tamamen çökmesi

Soru 15

I. Dünya Savaşı'nın getirdiği ağır koşullar ve erkek nüfusun cephelere sevk edilmesi, Osmanlı toplumunda kadınların sosyal ve ekonomik hayattaki rollerinde belirgin değişimlere yol açmıştır. Bu değişimin, savaş sonrası Türkiye Cumhuriyeti'nin toplumsal yapısı üzerindeki en önemli yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

A

Kadınların eğitim seviyesinin hızla düşmesi

B

Kadınların çalışma hayatında ve kamusal alandaki görünürlüğünün artması, Cumhuriyet dönemi reformlarına zemin hazırlaması

C

Kadınların siyasi hayatta tamamen pasif kalması

D

Çok eşliliğin toplumsal norm haline gelmesi

E

Kadınların geleneksel ev içi rollerine tamamen geri dönmesi

Soru 16

I. Dünya Savaşı, Batılı emperyalist devletlerin ekonomileri üzerinde farklı ve derin etkiler bırakmıştır. Almanya ve İngiltere gibi büyük güçlerin ekonomik toparlanma süreçleri incelendiğinde, bu iki ülkenin savaş sonrası ekonomik stratejileri arasındaki temel farklılık neydi?

A

Almanya'nın, savaş tazminatları nedeniyle ihracata dayalı büyümeye odaklanması, İngiltere'nin ise sömürgelerinden gelen gelirlere ağırlık vermesi

B

Almanya'nın savaş tazminatları ve hiperenflasyonla mücadele ederken, İngiltere'nin mevcut sömürge ağını koruma ve ticaret hacmini artırma çabası

C

Almanya'nın dış borçlanmayı reddetmesi, İngiltere'nin ise Amerikan kredilerine bel bağlaması

D

Almanya'nın ağır sanayiyi yeniden inşa etmeyi hedeflemesi, İngiltere'nin ise finans sektörüne yatırım yapması

E

Almanya'nın tarım sektörüne öncelik vermesi, İngiltere'nin ise teknolojik inovasyonlara yatırım yapması

Soru 17

I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki sonuçları, sadece toprak kayıpları veya rejim değişikliğiyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda ulus-devlet inşa sürecinde derin bir iz bırakmıştır. Bu süreçte yaşanan tüm zorluklara rağmen, savaşın yarattığı yıkımın, modern Türk kimliğinin oluşumuna ve ulusal birliğin pekişmesine dolaylı olarak nasıl bir katkısı olmuştur?

A

Farklı etnik grupların bir araya gelerek Osmanlıcılık idealini yeniden canlandırması

B

Toplumsal sınıf farklılıklarının ortadan kalkarak mutlak eşitliğin sağlanması

C

Geleneksel değerlerin tamamen reddedilerek Batı hayranlığının artması

D

Yenilginin verdiği umutsuzlukla dış devletlere bağlılık eğiliminin artması

E

Ortak düşman algısıyla birleşen, Anadolu merkezli bir ulusal kimlik ve bağımsızlık ruhunun güçlenmesi

Soru 18

I. Dünya Savaşı sonrasında Avrupa'da monarşilerin yıkılarak cumhuriyetlerin kurulması, ulus-devletlerin güçlenmesi ve yeni ideolojilerin yükselişi gibi önemli siyasi dönüşümler yaşanmıştır. Bu dönüşümlerin Avrupa siyasetindeki en belirgin ve uzun soluklu etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Sosyalist rejimlerin kıta genelinde yaygınlaşması

B

Liberal demokrasilerin kalıcı olarak güçlenmesi

C

Milliyetçilik akımının, uluslararası işbirliği eğilimlerini geride bırakarak siyasi karar alma süreçlerinde baskın hale gelmesi

D

Uluslararası ticaretin tamamen serbestleşmesi

E

Sömürge imparatorluklarının hızla dağılması ve bağımsızlık hareketlerinin başlaması

Soru 19

I. Dünya Savaşı'nın sonunu getiren Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması ve ardından Anadolu'nun çeşitli yerlerinin İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesi, Türk toplumunda farklı tepkilere neden olmuştur. Bu tepkilerden, ulusal bağımsızlığı hedefleyen ve modern Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini atan hareketi diğerlerinden ayıran en belirgin özellik nedir?

A

Osmanlı Hükümeti'nin işbirliğiyle yabancı mandasına girme fikrinin desteklenmesi

B

Sivil toplum kuruluşları aracılığıyla barışçıl protestolar düzenlenmesi

C

Kuva-yi Milliye ruhuyla başlayıp, tek merkezden örgütlenen topyekûn bir bağımsızlık savaşına dönüşmesi

D

Bölgesel kurtuluş amaçlı direniş cemiyetlerinin kurulması

E

Azınlıkların bağımsızlık taleplerine destek verilmesi

Soru 20

I. Dünya Savaşı'nın ardından kurulan yeni dünya düzeni, 'barışı koruma' amacı taşımasına rağmen, içerisinde gelecekteki çatışmaların tohumlarını barındırmıştır. Bu durumun temelinde yatan en önemli çelişki aşağıdakilerden hangisidir?

A

Demokrasinin, otoriter rejimler karşısında zayıf kalması

B

Kültürel çeşitliliğin azalması ve tek tipleştirici politikaların yaygınlaşması

C

Silahlanma yarışının durdurulamaması ve nükleer silahların geliştirilmesi

D

Ekonomik küreselleşmenin hız kazanması ve ulusal ekonomilerin zayıflaması

E

Emperyalizmin farklı biçimlerde devam etmesi ve ulusların kendi kaderini tayin etme ilkesinin büyük ölçüde ihlal edilmesi

20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya - Test 8

Hatalı Soru Bildirimi