Soru 1

Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldan itibaren başlattığı modernleşme ve reform çabaları (Tanzimat, Islahat Fermanı, Meşrutiyet Dönemleri), imparatorluğu içinde bulunduğu çöküşten kurtarma amacı taşımaktaydı. Ancak I. Dünya Savaşı'na girilmesi, bu çabaların seyrini derinden etkilemiştir. Savaşın, Osmanlı'nın modernleşme ve reform süreçleri üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Savaş, merkezi otoriteyi güçlendirerek reformların daha hızlı ve etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamıştır.

B

Savaş, azınlık haklarının genişletilmesiyle toplumsal barışı pekiştirmiştir.

C

Savaş, ülkenin kültürel ve bilimsel alanda Avrupa ile entegrasyonunu hızlandırmıştır.

D

Savaş, dış borç yükünü hafifleterek ekonomik bağımsızlığı artırmıştır.

E

Savaş, tüm kaynakların cephelere aktarılmasına yol açarak modernleşme projelerini durma noktasına getirmiş ve devletin idari kapasitesini tüketmiştir.

Soru 2

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın (30 Ekim 1918) imzalanmasıyla Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'ndan çekilmiş ve fiilen sona erme sürecine girmiştir. Bu antlaşmanın özellikle 7. ve 24. maddeleri, İtilaf Devletleri'ne Osmanlı topraklarını işgal etme yetkisi vererek ülkenin geleceği açısından vahim sonuçlar doğurmuştur. Mondros Ateşkesi'nin Osmanlı Devleti için yol açtığı en temel ve doğrudan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

A

Yeni bir uluslararası konferansla Osmanlı'nın sınırlarının belirlenmesi

B

Anadolu'da federal bir yapıya geçiş için zemin hazırlanması

C

Osmanlı'nın toprak bütünlüğünün Batılı devletler tarafından garanti altına alınması

D

Osmanlı Devleti'nin bağımsızlığını koruyarak savaş sonrası düzenlemede aktif rol alması

E

Ülkenin dört bir yanından başlayan işgaller ve Milli Mücadele'nin fitilinin ateşlenmesi

Soru 3

I. Dünya Savaşı'nın en belirgin jeopolitik sonuçlarından biri, Avrupa ve Ortadoğu haritasının kökten değişmesi olmuştur. Bu değişim, imparatorlukların yıkılması ve yeni ulus devletlerin kurulmasıyla gerçekleşmiştir. Savaş sonrası harita değişimlerinin temel motivasyonu ve etkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun dağılarak Avusturya, Macaristan, Çekoslovakya ve Yugoslavya gibi ulus devletlerin doğması

B

Milletler Cemiyeti'nin himayesinde mandater yönetimlerin oluşturulmasıyla yeni uluslararası sınırlamalar getirilmesi

C

Rus İmparatorluğu'nun, Bolşevik İhtilali sonrası daha da güçlenerek topraklarını genişletmesi

D

Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanarak yerine Türkiye Cumhuriyeti ve Ortadoğu'da yeni devletlerin kurulması

E

Alman İmparatorluğu'nun küçülerek bazı topraklarını kaybetmesi ve Polonya gibi devletlerin yeniden kurulması

Soru 4

I. Dünya Savaşı, askeri teknolojilerde büyük bir dönüşüme sahne olmuş ve yeni silahların geliştirilmesiyle savaşın seyri ve yıkım gücü artmıştır. Makinalı tüfekler, tanklar, denizaltılar, savaş uçakları ve kimyasal silahlar gibi yenilikler, cephelerdeki stratejileri kökten değiştirmiştir. Bu teknolojik gelişmelerin I. Dünya Savaşı'nın genel karakteri üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Uluslararası hukukun savaş kurallarını daha insancıl hale getirmesi

B

Savaşın daha kısa sürede sonuçlanmasını sağlaması

C

Cephe savaşlarının yerini tamamen hava savaşlarına bırakması

D

İnsan gücüne olan bağımlılığı tamamen ortadan kaldırması

E

Savaşın siper savaşına dönüşmesine, can kaybının artmasına ve yıkımın boyutlarının genişlemesine yol açması

Soru 5

Rusya'nın I. Dünya Savaşı'na girme nedenleri arasında, sıcak denizlere inme politikası ve Pan-Slavizm ideolojisi önemli bir yer tutar. Bu ideoloji, Balkanlar'daki Slav topluluklarını tek çatı altında birleştirme ve onların koruyuculuğunu üstlenme hedefini taşımaktaydı. Pan-Slavizm'in I. Dünya Savaşı'nın başlamasına etkisi bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?

A

Almanya ile Rusya arasında gizli bir ittifak kurulmasına öncülük etmiştir.

B

Balkanlar'daki Slav milletler arasında milliyetçilik akımlarını körükleyerek bölgesel gerilimi tırmandırmış ve Avusturya-Macaristan ile Rusya arasında çıkar çatışmasına yol açmıştır.

C

Rusya'nın Osmanlı Devleti ile dostane ilişkiler kurarak Balkanlar'da barışı sağlamasına yardımcı olmuştur.

D

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Balkanlar'daki egemenliğini güçlendirerek istikrarı artırmıştır.

E

Fransa'nın Balkanlar üzerindeki ekonomik etkisini artırmıştır.

Soru 6

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda açtığı Kanal Cephesi (Süveyş), İngilizlerin sömürge yolları için hayati öneme sahip olan Süveyş Kanalı'nı ele geçirme amacını taşımaktaydı. Bu cephenin açılmasındaki en temel stratejik hedef aşağıdakilerden hangisidir?

A

Balkanlar'da yeni bir cephe açarak Rusya'yı zor durumda bırakmak

B

Akdeniz'deki Alman denizaltı filosuna üs sağlamak

C

Hint Okyanusu'ndaki deniz ticaretini kontrol altına almak

D

İngiltere'nin Uzak Doğu sömürgeleriyle olan bağlantısını keserek savaş gücünü zayıflatmak

E

Mısır'daki Osmanlı egemenliğini yeniden tesis etmek

Soru 7

I. Dünya Savaşı'nın Batılı devletler üzerindeki ekonomik sonuçları, savaş sonrası dünyanın şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Savaşın maliyeti, ülkelerin bütçelerini aşmış, üretim yapıları bozulmuş ve uluslararası borçlar artmıştır. Bu durum, Batılı devletlerin savaş sonrası ekonomik toparlanma süreçlerinde en çok hangi zorlukla karşılaşmalarına neden olmuştur?

A

Savaş endüstrisinden barış ekonomisine geçişte yaşanan işsizlik, enflasyon ve ekonomik durgunluk

B

ABD'nin Avrupa ülkelerine olan borçlarını tamamen silmesi

C

Sömürge pazarlarının genişlemesiyle ticaret hacminin rekor seviyelere ulaşması

D

Altın standardının yeniden yaygınlaşmasıyla enflasyonun kontrol altına alınması

E

Tarım sektöründeki hızlı büyümeyle gıda güvenliğinin sağlanması

Soru 8

I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, Rusya), Osmanlı Devleti'nin Ortadoğu coğrafyasına yönelik derin emeller taşımaktaydı. Bu emellerin altında yatan temel stratejik motivasyonlar göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi Batılı devletlerin Osmanlı toprakları üzerindeki gerçek niyetlerini en iyi açıklar?

A

Osmanlı Devleti'nin siyasi bütünlüğünü koruyarak bölgesel istikrarı sürdürmek

B

Osmanlı'nın tarım potansiyelini artırarak Avrupa'ya gıda ihracatını sağlamak

C

Osmanlı'nın kültürel mirasını korumak ve modernleşme sürecine destek vermek

D

Bölge halklarına ulusal bağımsızlıklarını kazandırmak ve demokratik yönetimler kurmalarına yardımcı olmak

E

Petrol kaynaklarını kontrol altına almak, stratejik deniz yollarını ele geçirmek ve bölgedeki siyasi nüfuzlarını genişletmek

Soru 9

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesiyle birlikte, kapitülasyonların tek taraflı olarak kaldırılması kararı alınmıştır. Bu karar, Osmanlı'nın ekonomik ve siyasi bağımsızlığını geri kazanma çabaları açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmiştir. Kapitülasyonların kaldırılmasının Osmanlı Devleti için taşıdığı en temel anlam ve uzun vadeli potansiyel aşağıdakilerden hangisidir?

A

Osmanlı ekonomisinin tamamen dış yardımlara bağımlı hale gelmesi

B

Batılı devletlerin Osmanlı üzerindeki ekonomik ve hukuki imtiyazlarına son verilerek tam bağımsızlık yolunda kritik bir adım atılması

C

Yeni ticari anlaşmalarla Avrupa pazarlarına daha kolay erişim sağlanması

D

Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletleriyle ticari ilişkilerinin tamamen kesilmesi

E

Osmanlı iç hukuk sisteminin Batı hukuk sistemleriyle uyumlu hale getirilmesi

Soru 10

I. Dünya Savaşı, 'tüm savaşları bitirecek savaş' olarak anılmasına rağmen, savaş sonrası dönemde imzalanan antlaşmalar ve oluşturulan uluslararası düzen, yeni gerilimlerin ve çatışmaların tohumlarını ekmiştir. Özellikle Almanya'ya dayatılan ağır koşullar ve Milletler Cemiyeti'nin yetersiz kalması, gelecekteki büyük çatışmaların temelini oluşturmuştur. Bu bağlamda, I. Dünya Savaşı'nın sonuçlarının yol açtığı en önemli karmaşık problem ve gelecekteki çatışmalara etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Yeni kurulan ulus devletlerin bölgesel barışı hemen tesis etmesi

B

Uluslararası ilişkilerde diplomasi ve işbirliğinin öncelik kazanarak güçler dengesinin kalıcı hale gelmesi

C

Sömürgeciliğin tamamen sona ermesiyle uluslararası ekonomik işbirliğinin güçlenmesi

D

Versay Antlaşması'nın Almanya'da yarattığı revizyonist eğilimler ve ekonomik krizlerin II. Dünya Savaşı'na giden yolu açması

E

Silahsızlanma antlaşmalarının başarıyla uygulanarak küresel barışın sağlanması

Soru 11

ABD'nin I. Dünya Savaşı'na 1917'de girmesi ve Başkan Wilson'ın '14 İlkesi'ni yayımlaması, savaşın gidişatını ve savaş sonrası dünya düzenini derinden etkilemiştir. Wilson İlkeleri'nin en dikkat çekici maddelerinden biri, 'ulusların kendi kaderini tayin hakkı' (self-determinasyon) ilkesiydi. Bu ilkenin, imparatorlukların yıkılış sürecindeki dünya siyasetine en önemli etkisi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

A

Osmanlı ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorluklar bünyesindeki milletlerin bağımsızlık taleplerinin artmasına zemin hazırlaması

B

Küresel ölçekte yeni ve büyük imparatorlukların kurulmasını teşvik etmesi

C

Galip devletlerin, mağlup devletlerin topraklarını tamamen ilhak etme hakkını meşrulaştırması

D

Sömürgeci devletlerin, sömürgeleri üzerindeki hâkimiyetini güçlendirmesi

E

Uluslararası ticarette devletlerarası engellerin artmasına neden olması

Soru 12

I. Dünya Savaşı, sadece cephelerde değil, aynı zamanda toplumların zihinlerinde de büyük bir mücadele alanı yaratmıştır. Savaşan devletler, kamuoyunu kendi lehlerine yönlendirmek, halkın moralini yüksek tutmak ve düşman imajını güçlendirmek için propaganda faaliyetlerine büyük önem vermişlerdir. Bu bağlamda, I. Dünya Savaşı'nda kullanılan propaganda ve milliyetçiliğin toplumsal etkileri hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

A

Propaganda, savaşın gerçek acılarını ve yıkımlarını halktan gizleyerek toplumsal direnci düşürmüştür.

B

Propaganda, düşman devletlere karşı nefreti körükleyerek savaşma azmini artırmıştır.

C

Kadınların, erkeklerin cepheye gitmesiyle oluşan işgücü açığını kapatmak için endüstride daha fazla rol almasını teşvik etmiştir.

D

Sivil halkın savaş çabalarına katılımını artırmak için gönüllülük esasına dayalı kampanyalar düzenlenmiştir.

E

Milliyetçilik, ulus devletler içindeki farklı etnik grupları bir araya getirerek güçlü bir ulusal birlik sağlamıştır.

Soru 13

I. Dünya Savaşı'nın hemen öncesinde Osmanlı Devleti'nin Balkan Savaşları'nda büyük toprak kayıpları yaşaması, savaşın genel stratejik dengeleri üzerinde önemli bir etki yaratmıştır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girme motivasyonlarından hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

A

Balkanlarda kaybedilen toprakları geri alma ve eski gücüne kavuşma umudu

B

Batılı devletlerin siyasi ve ekonomik baskılarına tamamen son verme amacı

C

Savaşta yeni topraklara sahip olarak imparatorluk sınırlarını genişletme isteği

D

Kafkasya'daki Türk halkları ile birleşerek Turancılık idealini gerçekleştirme arzusu

E

Akdeniz'deki deniz ticaret yollarını tamamen kontrol altına alma stratejisi

Soru 14

1918 yılında imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması, Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesini sağlamış ve İttifak Devletleri için Doğu Cephesi'nde önemli bir rahatlama yaratmıştır. Bu antlaşmanın Osmanlı Devleti açısından en önemli ve doğrudan coğrafi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

A

Osmanlı'nın Karadeniz üzerindeki mutlak egemenliğini kaybetmesi

B

Bakü petrollerinin tamamen Osmanlı kontrolüne geçmesi

C

Osmanlı'nın Kafkasya'daki geniş toprakları Rusya'ya bırakması

D

Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selâse) topraklarının Osmanlı Devleti'ne geri verilmesi

E

Doğu Anadolu'da yeni bir tampon bölgenin oluşturulması

Soru 15

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Almanya'nın yanında girme kararında, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Alman hayranlığı ve kapitülasyonlardan kurtulma arzusu gibi iç ve dış dinamikler etkili olmuştur. Bu bağlamda, Almanya'nın Osmanlı Devleti için cazip bir müttefik olmasının altında yatan en temel stratejik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

A

İtilaf Devletleri'nin Osmanlı toprakları üzerindeki yayılmacı emellerine karşı güçlü bir denge unsuru oluşturma

B

Sultan II. Abdülhamid döneminden beri süregelen geleneksel Alman-Türk dostluğu

C

Almanya'nın Osmanlı'ya ekonomik reformlar konusunda destek sözü vermesi

D

Almanya'nın, Osmanlı'nın kaybettiği topraklarda hak iddia etmemesi ve imparatorluğun bütünlüğünü savunması

E

Almanya'nın teknolojik ve askeri üstünlüğüne güven duyulması

Soru 16

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesiyle birlikte, ülkenin ekonomik ve sosyal yapısında ciddi dönüşümler yaşanmıştır. Seferberlik ilanı, erkek nüfusun büyük bir kısmının askere alınması ve savaş giderlerinin finansmanı gibi faktörler, günlük yaşamı derinden etkilemiştir. Bu dönemde Osmanlı ekonomisinin karşılaştığı en temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?

A

Savaş ekonomisine geçişin bir sonucu olarak tarımsal üretimin rekor seviyelere ulaşması

B

Avrupa devletlerinden alınan borçların artmasıyla dışa bağımlılığın tamamen sona ermesi

C

Devletin vergi gelirlerinin artmasıyla bütçe fazlası vermesi

D

Kapitülasyonların tek taraflı olarak kaldırılmasıyla ülkenin dış ticaret hacminin beklenmedik şekilde genişlemesi

E

İşgücü kaybı, ulaşım ağlarının aksaması ve kaynakların savaşa yönlendirilmesi nedeniyle üretimde büyük düşüşler yaşanması ve kıtlık baş göstermesi

Soru 17

I. Dünya Savaşı'nın getirdiği yıkım ve insanlık trajedisi, kalıcı bir dünya barışı arayışını tetiklemiş ve ABD Başkanı Wilson'ın '14 İlkesi' doğrultusunda Milletler Cemiyeti'nin kurulması fikrini ortaya çıkarmıştır. Milletler Cemiyeti'nin kuruluşundaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

A

Askeri ittifakları güçlendirerek potansiyel çatışmalara karşı caydırıcılık oluşturmak

B

Uluslararası barış ve güvenliği sağlamak, devletler arasındaki anlaşmazlıkları barışçıl yollarla çözmek

C

Sömürgecilik faaliyetlerini yeniden düzenleyerek Batılı devletlerin çıkarlarını korumak

D

Savaş sonrası galip devletlerin egemenliğini meşrulaştırmak

E

Devletler arasındaki ekonomik rekabeti artırarak serbest ticareti teşvik etmek

Soru 18

Çanakkale Cephesi, I. Dünya Savaşı'nın en kritik ve kanlı cephelerinden biri olarak tarihe geçmiştir. İtilaf Devletleri'nin bu cepheyi açmaktaki temel stratejik amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A

Balkanlar'da yeni bir cephe açarak Avusturya-Macaristan'a baskı yapmak

B

Rusya'ya deniz yoluyla askeri ve ekonomik yardım ulaştırmak, aynı zamanda Rusya'nın buğdayını Batı'ya taşımak

C

Almanya ile Osmanlı arasındaki bağlantıyı keserek Almanya'yı izole etmek

D

Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakarak Ortadoğu'daki İngiliz hâkimiyetini pekiştirmek

E

Osmanlı Devleti'nin petrol kaynaklarını ele geçirmek

Soru 19

I. Dünya Savaşı'nın zorlu koşulları altında, Osmanlı Hükümeti tarafından çıkarılan 'Sevk ve İskân Kanunu' (Tehcîr Kanunu), özellikle Doğu Anadolu'daki Ermeni nüfusun belirli bölgelere nakledilmesini öngörmüştür. Bu uygulamanın, Osmanlı toplum yapısı ve demografisi üzerindeki en belirgin ve uzun vadeli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A

Osmanlı'nın uluslararası alandaki prestijini artırması

B

Balkanlardan gelen göçmenler için yeni yerleşim alanları açması

C

Osmanlı Devleti'nin demografik yapısında büyük ölçüde homojenleşme sürecini hızlandırması

D

Bölgesel ekonomik kalkınmayı teşvik ederek üretim artışına yol açması

E

Ermeni nüfusun, devlete olan bağlılığını pekiştirmesi

Soru 20

I. Dünya Savaşı'nın gizli antlaşmalarından biri olan Sykes-Picot Antlaşması (1916), İngiltere ve Fransa arasında Osmanlı'nın Ortadoğu topraklarının paylaşılmasına yönelik bir düzenleme getirmiştir. Bu antlaşma, savaş sonrası Ortadoğu haritasının şekillenmesinde belirleyici rol oynamış ve bölgedeki siyasi yapıya kalıcı etkiler bırakmıştır. Antlaşmanın Ortadoğu üzerindeki en kritik ve uzun vadeli etkisi nedir?

A

Bölgedeki sınırların doğal ve etnik yapıya uygun olarak çizilmesi

B

Osmanlı'nın bölgedeki egemenliğinin korunarak yeni ittifakların oluşması

C

Ortadoğu'da Batılı devletlerin mandater yönetimler kurarak siyasi ve ekonomik nüfuzlarını pekiştirmesi

D

Bölgede güçlü ve bağımsız Arap devletlerinin kurulmasına zemin hazırlaması

E

Petrol kaynaklarının yönetiminin bölge halklarına devredilmesi

20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya - Test 5

Karalama Tahtası Mevcut!

Karalama Tahtası