Soru 1

II. Dünya Savaşı'nın ardından uluslararası barış ve güvenliği sağlamak amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) Teşkilatı kurulmuştur. Türkiye'nin BM'ye katılım süreci ve bu süreçteki dış politika motivasyonları incelendiğinde, BM'ye katılımının Türkiye için stratejik önemi aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

A

Büyük Güçler'in veto hakkına sahip olduğu Güvenlik Konseyi'nde sürekli bir koltuk elde etme amacı.

B

Bretton Woods Sistemi'nden ayrılarak kendi ekonomik blokunu oluşturmak.

C

Savaş sonrası uluslararası düzende marjinalleşmemek, uluslararası hukukun ve toplu güvenliğin bir parçası olmak.

D

Eski sömürgeler için bağımsızlık hareketlerine öncülük etmek.

E

Sovyetler Birliği'nin yayılmacı politikalarına karşı askeri bir ittifak kurmak.

Soru 2

II. Dünya Savaşı'nın başlarında Türkiye'nin takip ettiği aktif tarafsızlık politikasının temel dinamiklerinden biri, dönemin jeopolitik koşulları ve iç siyasi dengeler arasında hassas bir denge kurma çabasıydı. Bu politikanın arkasında yatan en kritik motivasyonlardan hangisi, Türkiye'nin savaş dışı kalmasını doğrudan etkileyen bir faktör olarak gösterilebilir?

A

İngiltere ve Fransa'nın Türkiye'ye yönelik ekonomik ambargolarını hafifletmek ve ticari ilişkileri sürdürmek.

B

Balkan Antantı'nı yeniden canlandırarak bölgesel bir güvenlik bloku oluşturmak.

C

Milletler Cemiyeti'nin uluslararası hukuka dayalı barış çabalarına aktif destek vermek.

D

İç politikada tek parti yönetiminin otoritesini pekiştirmek ve toplumsal muhalefeti bastırmak.

E

Sovyetler Birliği'nin Boğazlar üzerindeki emellerini dengelemek ve Alman saldırganlığına karşı caydırıcılık oluşturmak.

Soru 3

II. Dünya Savaşı'nın Türkiye üzerindeki dolaylı etkilerinden biri de, ülkenin aktif çatışmalara girmese de sürekli bir savaş tehdidi ve belirsizlik altında yaşaması olmuştur. Bu durum, Türk toplumunda hangi psikolojik ve kültürel yansımalara yol açmıştır?

A

Ulusal birlik ve beraberlik duygusunun tamamen zayıflaması.

B

Uluslararası iş birliğine karşı tamamen kapalı bir tutumun benimsenmesi.

C

Sanatsal ve edebi faaliyetlerde büyük bir patlama yaşanması.

D

Geleceğe dair aşırı iyimserlik ve refah beklentilerinin artması.

E

Kıtlık, yoksulluk endişesi ve genel bir karamsarlık atmosferinin yaygınlaşması.

Soru 4

II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de uygulanan Milli Korunma Kanunu ve genel seferberlik hali, kırsal ve kentsel yaşamda önemli dönüşümlere yol açmıştır. Bu dönemde şehirlerde gözlemlenen en belirgin toplumsal değişimlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A

Kentlerdeki nüfusun kırsal bölgelere doğru hızla geri göç etmesi.

B

Kadınların iş gücüne katılım oranının artması ve şehirlerde yeni meslek gruplarının ortaya çıkması.

C

Sanayi üretiminin durma noktasına gelmesiyle işsizliğin artması.

D

Savaş ekonomisinin etkisiyle tüketim alışkanlıklarının lüks ve israfa yönelmesi.

E

Eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesinde ciddi düşüşler yaşanması.

Soru 5

II. Dünya Savaşı'nın getirdiği olağanüstü koşullar, Türkiye'de Milli Korunma Kanunu gibi istisnai yasal düzenlemelerin yürürlüğe konmasına yol açmıştır. Bu tür kanunlar, bir yandan devletin savaş ekonomisini yönetme ve kamu düzenini sağlama çabasıyken, diğer yandan temel hak ve özgürlükler üzerinde kısıtlamalar yaratmıştır. Bu durumun, Cumhuriyet dönemi hukuk devleti anlayışı açısından en kritik çıkarımı aşağıdakilerden hangisidir?

A

Hukuk devleti ilkesinin savaş dönemlerinde tamamen askıya alınabileceği kabul görmüştür.

B

Temel hak ve özgürlüklerin savaş koşullarında dahi dokunulmaz olduğu tescillenmiştir.

C

Uluslararası hukuk normlarının ulusal hukuktan üstün olduğu ilkesi savaş döneminde de korunmuştur.

D

Olağanüstü durumlarda yasama organının yetkilerinin tamamen yürütme organına devredilmesi gerektiği prensibi benimsenmiştir.

E

Devletin bekası ve kamu menfaati adına temel hak ve özgürlüklerin belirli koşullarda kısıtlanabileceği yönündeki eğilimi göstermiştir.

Soru 6

II. Dünya Savaşı süresince Türkiye, aktif tarafsızlık politikası kapsamında hem Müttefik hem de Mihver devletlerle diplomatik ve ticari ilişkilerini sürdürmeye çalışmıştır. Almanya ile imzalanan 'Türk-Alman Dostluk ve Saldırmazlık Paktı' (1941) ve krom ticareti gibi gelişmeler, bu denge politikasının bir parçasıydı. Türkiye'nin bu dönemde Almanya ile ilişkilerini tamamen kesmemesinin temel stratejik nedeni neydi?

A

Almanya'nın Balkanlar'daki yayılmacılığını destekleyerek bölgesel nüfuzunu artırma isteği.

B

İngiltere ve Fransa'nın Türkiye'ye yeterince askeri yardım sağlamaması karşısında alternatif bir askeri müttefik arayışı.

C

Almanya'dan alınan ağır sanayi ürünleriyle Türkiye'nin sanayileşme sürecini hızlandırma amacı.

D

Sovyetler Birliği'nin olası bir saldırısına karşı Almanya'yı dengeleyici bir faktör olarak görme ve tarafsızlığı koruma çabası.

E

Almanya'nın savaş sonrası Avrupa'daki hegemonik gücünü kabul etme ve bu güçle uyum içinde yaşama isteği.

Soru 7

II. Dünya Savaşı'nın getirdiği uluslararası gelişmeler ve iç dinamikler, Türkiye'de tek partili siyasal yaşamdan çok partili sisteme geçiş sürecini hızlandıran önemli faktörler olmuştur. Bu geçişin en temel iç dinamiklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A

Almanya'nın savaşı kazanacağına dair yaygın bir kanaatin oluşması.

B

Savaşın getirdiği ekonomik sıkıntılar ve toplumsal taleplerin tek parti yönetimi tarafından yeterince karşılanamaması.

C

Savaşa girme kararının halk tarafından yoğun şekilde desteklenmesi.

D

Varlık Vergisi'nin başarılı uygulamasıyla toplumsal refahın artması.

E

Halkın mevcut yönetime karşı büyük bir memnuniyetsizlik duyması ve rejim değişikliği talebi.

Soru 8

Türkiye, II. Dünya Savaşı sürecinde tarafsızlığını korumak adına, savaşan taraflara yönelik çeşitli kısıtlamalar uygulamıştır. Özellikle stratejik hammaddelerin ihracatı konusunda hassas bir denge gözetilmiştir. Bu bağlamda, Türkiye'nin Almanya'ya yönelik krom ihracatını 1944 yılında durdurması, hangi kritik jeopolitik gelişmeyle doğrudan ilişkilidir?

A

Uluslararası Adalet Divanı'nın krom ticaretini yasaklayan bir karar alması.

B

Türkiye'nin Müttefik Devletler safında savaşa resmen katılması.

C

Almanya'nın Balkanlar'daki askeri varlığını tamamen sona erdirmesi.

D

Sovyet ordularının Doğu Cephesi'nde belirgin ilerleme kaydetmesi ve Almanya'nın yenilgisinin kesinleşmeye başlaması.

E

İngiltere ve ABD'nin Türkiye'ye yönelik yoğun diplomatik baskılarının hafiflemesi.

Soru 9

Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Türkiye'nin II. Dünya Savaşı sürecindeki tarafsızlık politikasını destekleyen önemli bir hukuki zemin oluşturmuştur. Sözleşmenin hangi hükmü, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliğini savaş koşullarında dahi etkili bir şekilde kullanmasını sağlamıştır?

A

Türkiye'nin savaşan bir devlet olması durumunda veya savaş tehdidi altında Boğazlar'dan geçişi tamamen kapatabilme yetkisi.

B

Karadeniz'e kıyısı olmayan devletlerin tüm savaş gemilerine sınırsız geçiş hakkı tanıması.

C

Savaşan devletlerin savaş gemilerinin geçişine Türkiye'nin izin vermesi zorunluluğu.

D

Savaş durumunda tüm ticaret gemilerinin Boğazlar'dan geçişini yasaklaması.

E

Boğazlar Komisyonu'nun yetkilerini genişleterek uluslararası denetimi artırması.

Soru 10

II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye'nin çok partili hayata geçişi, dış politika yapım süreçlerinde de önemli dönüşümlere yol açmıştır. Tek parti döneminin homojen dış politika anlayışından, farklı siyasi aktörlerin ve kamuoyunun daha fazla etkili olduğu bir yapıya evrilme başlamıştır. Bu değişimin en somut örneklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A

Uluslararası anlaşmaların doğrudan halkoylamasına sunulması zorunluluğu.

B

Dış politikanın tamamen gizli kapılar ardında yürütülmeye devam etmesi.

C

Komşu ülkelerle diplomatik ilişkilerin tamamen dondurulması.

D

Dışişleri Bakanlığı'nın yetkilerinin tamamen kısıtlanması.

E

Muhalefet partilerinin dış politika konularında hükümet üzerinde etkisinin artması ve farklı görüşlerin dile getirilmesi.

Soru 11

II. Dünya Savaşı'nın sonuna doğru, uluslararası ekonomik düzeni yeniden yapılandırmak amacıyla Bretton Woods Konferansı düzenlenmiştir. Bu konferansta alınan kararlar ve kurulan Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Dünya Bankası gibi kurumlar, savaş sonrası dünya ekonomisini şekillendirmiştir. Türkiye'nin bu yeni ekonomik düzene entegrasyon çabaları bağlamında, aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğrudur?

A

Türkiye, Bretton Woods Sistemi'nin getirdiği serbest piyasa ekonomisi ilkelerini tamamen göz ardı etmiştir.

B

Türkiye, Bretton Woods Sistemi'nin kurucu üyeleri arasında yer alarak uluslararası sermaye akışına tamamen açılmıştır.

C

Türkiye, Sovyetler Birliği'nin liderliğindeki ekonomik bloğa dahil olmayı tercih etmiştir.

D

Türkiye, uluslararası finans kurumlarına katılarak savaş sonrası yeniden yapılanma ve kalkınma için dış kaynak arayışına girmiştir.

E

Türkiye, Bretton Woods Sistemi'ne katılmayı reddederek kendi kapalı ekonomik modelini sürdürmüştür.

Soru 12

II. Dünya Savaşı'nın ağır koşulları ve seferberlik durumu, Türkiye'deki eğitim ve kültür hayatını da derinden etkilemiştir. Bu dönemde eğitimdeki en belirgin değişimlerden biri, devletin kaynaklarını savaş ekonomisine yönlendirmesiyle ortaya çıkan durumdu. Aşağıdakilerden hangisi, savaş döneminde Türkiye'deki eğitim sisteminde gözlemlenen temel sorunlardan biriydi?

A

Üniversite sayısının hızla artması ve yeni bilim dallarının açılması.

B

Köy Enstitüleri'nin tamamen kapatılması ve kırsal eğitimin durması.

C

Öğretmen ve derslik sıkıntısı yaşanması, eğitim kalitesinde genel bir düşüş görülmesi.

D

Uluslararası öğrenci değişim programlarının yoğunlaşması.

E

Eğitimde laiklik ilkesinin terk edilerek dini eğitimin ön plana çıkarılması.

Soru 13

1941 yılında ABD Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill tarafından yayımlanan Atlantik Bildirisi, II. Dünya Savaşı sonrasının dünya düzenine dair önemli ilkeler ortaya koymuştur. Bu bildirinin, Türkiye'nin savaş sonrası bağımsızlık ve toprak bütünlüğünü koruma çabaları açısından taşıdığı önemi en iyi ifade eden seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

A

Savaşın ardından yeni bir uluslararası örgüt kurulmasını hedefleyerek, Türkiye'nin bu örgütte yer alma motivasyonunu güçlendirmiştir.

B

Milletlerin kendi kaderini tayin etme hakkını vurgulayarak, sömürgeciliğin sona ermesini garanti altına almıştır.

C

Uluslararası ekonomik işbirliğini teşvik ederek, Türkiye'nin dış ticarette bağımlılığını artırmıştır.

D

Savaş sonrası tüm sınırların yeniden çizilmesini öngörerek, Türkiye'nin mevcut sınırlarının değişebileceği endişesini yaratmıştır.

E

Silahsızlanmayı ve saldırganlığın önlenmesini önceliklendirerek, Türkiye'nin askeri harcamalarını kısmasına olanak tanımıştır.

Soru 14

II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'nin dış ticaret hacmi önemli ölçüde daralmış ve ülke ekonomisi büyük ölçüde içe kapanmıştır. Bu durumun, Türkiye'nin sanayi politikaları üzerinde kısa vadede yarattığı en belirgin etki ne olmuştur?

A

Uluslararası kredilere bağımlılığın artması ve yabancı sermaye girişlerinin hızlanması.

B

Yerli üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik çabaların hızlanması ve temel tüketim mallarında kendine yeterlilik hedeflenmesi.

C

Özel sektörün sanayileşme sürecindeki rolünün tamamen ortadan kalkması.

D

Ağır sanayiye yapılan yatırımların tamamen durdurulması ve tarım sektörüne odaklanılması.

E

İthal ikamesi sanayileşme stratejisinin terk edilmesi ve dışa açılma politikalarına ağırlık verilmesi.

Soru 15

II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de uygulanan genel seferberlik, ülkenin demografik yapısı üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Bu etkilerden biri, genç ve üretken erkek nüfusun uzun süre askerlik hizmetinde bulunmasıydı. Bu durumun, Türkiye'nin nüfus dinamikleri ve toplumsal yapısı üzerindeki uzun vadeli sonuçları arasında hangisi yer alır?

A

İş gücü piyasasında kadınların ve çocukların daha fazla yer alması ihtiyacının doğması.

B

Nüfus yaş ortalamasının belirgin şekilde düşmesi.

C

Şehirlerdeki konut sıkıntısının tamamen ortadan kalkması.

D

Doğum oranlarında hızlı bir artış yaşanması.

E

Kırsal bölgelerdeki tarımsal üretimin büyük ölçüde artması.

Soru 16

II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'nin ulaşım ve altyapı politikalarında demiryolları, stratejik bir öneme sahip olmuştur. Savaşın getirdiği deniz yollarındaki kısıtlamalar ve kara yollarının yetersizliği göz önüne alındığında, demiryollarının hangi işlevi savaş ekonomisi ve savunma açısından hayati rol oynamıştır?

A

Sadece yolcu taşımacılığına odaklanarak sivil halkın ulaşım ihtiyaçlarını karşılaması.

B

Uluslararası ticari ürünlerin Avrupa pazarına taşınmasında kilit rol oynaması.

C

Deniz taşımacılığına alternatif oluşturarak dış ticaret açığını kapatması.

D

Askeri birliklerin ve stratejik hammaddelerin ülke içinde hızlı ve güvenli bir şekilde nakledilmesini sağlaması.

E

Turistik bölgelere erişimi kolaylaştırarak iç turizmi canlandırması.

Soru 17

II. Dünya Savaşı döneminde Türkiye ekonomisinde yaşanan en dikkat çekici uygulamalardan biri olan Varlık Vergisi'nin temel amacı neydi ve bu verginin toplumsal yapılar üzerindeki kısa ve uzun vadeli etkileri neler olmuştur?

A

Olağanüstü savaş koşullarında devletin gelir kaynaklarını artırmak ve spekülasyonu önlemek; belirli azınlık gruplar üzerinde ağır bir mali yük oluşturmuştur.

B

Uluslararası finans kuruluşlarından alınan kredilerin geri ödemesini hızlandırmak; dış borçları tamamen kapatmıştır.

C

İthalatı kısıtlayarak yerli üretimi teşvik etmek; tarım sektöründe büyük bir canlanma yaratmıştır.

D

Savaş masraflarını karşılamak ve piyasadaki kara borsacılığı engellemek; gelir dağılımında eşitliği sağlamıştır.

E

Köyden kente göçü hızlandırmak ve sanayileşmeyi teşvik etmek; işsizlik oranlarını düşürmüştür.

Soru 18

Türkiye, II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru (Şubat 1945) Müttefik Devletler safında savaşa girme kararı almıştır. Bu kararın alınmasında etkili olan temel dış politika saiki aşağıdakilerden hangisidir?

A

Almanya'nın hızla ilerleyişini durdurmak ve Sovyet tehdidini tamamen ortadan kaldırmak.

B

Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın kurucu üyeleri arasında yer alma ve savaş sonrası dünya düzeninde söz sahibi olma isteği.

C

İngiltere ve ABD'den askeri ve ekonomik yardım alma garantisi elde etmek.

D

Boğazlar üzerindeki egemenliğini güçlendirmek ve Montrö Sözleşmesi'nin revize edilmesini sağlamak.

E

Sovyetler Birliği'nin Batı blokuna karşı yayılmacı politikalarına destek vermek.

Soru 19

II. Dünya Savaşı yılları, Türkiye'de entelektüel ve kültürel yaşamda belirli kısıtlamaların ve yönelimlerin görüldüğü bir dönem olmuştur. Dünya genelindeki gelişmeler ve ülkenin içine kapanma eğilimi, özellikle edebiyat ve sanatta hangi temaların ön plana çıkmasına neden olmuştur?

A

Savaşın yıkımını ve insanlığın acılarını evrensel bir dille işleyen eserlerin yoğunlaşması.

B

Ulusal birlik, vatanseverlik ve mevcut rejimin desteklenmesi temalarının ön plana çıkması.

C

Postmodern ve deneysel sanat akımlarının yaygınlaşması.

D

Doğa temalı, pastoral ve fantastik eserlerin artması.

E

Uluslararası barış örgütlerinin kurulmasını savunan eserlerin baskın hale gelmesi.

Soru 20

II. Dünya Savaşı sonrasında dünya genelinde yaşanan ideolojik ve jeopolitik ayrışma, Soğuk Savaş döneminin başlangıcını işaret etmiştir. Bu süreçte Türkiye, Sovyetler Birliği'nin artan bölgesel talepleri karşısında hangi stratejik hamleyi yaparak Batı Bloku'na yönelme eğilimini belirginleştirmiştir?

A

Bağdat Paktı'nın (CENTO) kuruluşuna öncülük etmiştir.

B

NATO'ya katılmak için yoğun diplomatik girişimlerde bulunmuştur.

C

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın temellerini atmıştır.

D

Varşova Paktı'na üye olma yönünde adımlar atmıştır.

E

Bağlantısızlar Hareketi içinde aktif rol oynamıştır.

2. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye ve Dünya - Test 7

Karalama Tahtası Mevcut!

Karalama Tahtası