Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Kemosentez - Test 9

12. Sınıf Biyoloji dersi Canlılarda Enerji Dönüşümleri ünitesindeki Kemosentez konusuna yönelik bu dokuzuncu ve final test; MEB 12.2.3.1 kazanımı doğrultusunda inorganik maddelerin oksidasyonu, oksidatif fosforilasyon, ATP üretimi, CO₂ özümlemesi, H₂S'nin fotosentez ve kemosentezde farklı görevleri, nitrifikasyonun ardışık basamakları, azot döngüsü, hidrotermal baca ekosistemleri ve kemosentetik üreticilerin ekolojik önemini çok adımlı deney ve çıkarım sorularıyla ölçer. Sorular resmî MEB ders kitabı, beceri temelli etkinlikler, kazanım kavrama çalışmaları ve konu pekiştirme testlerindeki ölçme mantığına yakın fakat tamamen özgündür. Serinin final testi olarak öğrencinin birden fazla veriyi ilişkilendirerek kesin sonuç, olası sonuç ve çıkarılamayan yargıyı ayırt etmesini hedefler.

Soru
20
Süre
30 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir kemosentetik bakteride enerji üretim sistemi çalışırken CO₂ özümleme enzimi deneysel olarak devre dışı bırakılıyor. Bir süre sonra ATP üretimi sürüyor ancak organik madde sentezi azalıyor.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini en iyi gösterir?
A
Kemosentezin ışığa bağlı olduğunu
B
H₂S'nin karbon kaynağı olduğunu
C
ATP üretiminin CO₂'ye bağlı olduğunu
D
Enerji kazanımı ile karbon özümlemesinin birbirine bağlı fakat ayrı basamaklar olduğunu
E
Fotofosforilasyonun zorunlu olduğunu
Soru 2
Kemosentetik bakterilerin ekolojik önemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Işık olmayan bazı ortamlarda birincil üretim yapabilirler.
II. Bazı madde döngülerine katkı sağlarlar.
III. Ürettikleri organik maddeler başka canlıların enerji kaynağı olabilir.
IV. Atmosferdeki oksijenin temel kaynağıdırlar.
A
I ve IV
B
I, II ve III
C
II ve IV
D
III ve IV
E
I, II, III ve IV
Soru 3
Bir bakteri kültüründe X grubunun amonyaktan nitrit üretme hızı 8 birim/dk, Y grubunun nitriti nitrata dönüştürme hızı 5 birim/dk olarak ölçülüyor.

Diğer koşullar sabit olduğuna göre hangi maddenin birikmesi beklenir?
A
CO₂'nin kesin olarak
B
Klorofilin
C
Amonyağın kesin olarak
D
Nitritin
E
Nitratın
Soru 4
Bir ortamda amonyak miktarı azalırken nitrit önce artıyor, sonra azalıyor; nitrat ise giderek artıyor. Daha sonra nitrit bakterileri tamamen ortamdan uzaklaştırılıyor.

Bu işlemden sonra ilk olarak hangi değişimin görülmesi beklenir?
A
Amonyağın doğrudan nitrata dönüşmesi
B
Yeni nitrit oluşumunun belirgin biçimde azalması
C
Nitrat bakterilerinin hemen yok olması
D
Fotosentezin hızlanması
E
Nitratın anında sıfırlanması
Soru 5
Bir kemosentetik bakteride I. deneyde yalnız CO₂, II. deneyde yalnız inorganik enerji kaynağı, III. deneyde ise yalnız O₂ ortamdan kaldırılıyor.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi en doğru karşılaştırmadır?
A
I organik madde sentezini, II enerji kazanımını, III ise bazı oksidasyon tepkimelerini doğrudan sınırlandırabilir
B
Üç deneyde de ışık kullanımı zorunlu hâle gelir
C
Yalnız III kemosentezi etkiler
D
Üç deney de yalnız fotofosforilasyonu etkiler
E
I yalnız ATP'yi, II yalnız CO₂'yi, III yalnız klorofili etkiler
Soru 6
Bir bakteri kültüründe H₂S ve O₂ miktarları azalırken CO₂ miktarı da düşmekte, buna karşılık organik madde miktarı artmaktadır. Deney ortamına hiç ışık verilmemektedir.

Bu verilerden aşağıdakilerden hangisi en güçlü biçimde çıkarılır?
A
Bakteri karanlıkta fotosentez yapmaktadır
B
CO₂ oksitlenerek ATP üretmektedir
C
O₂ organik maddenin karbon iskeletine doğrudan katılmaktadır
D
Bakteri H₂S'yi oksitleyerek enerji elde etmekte ve bu enerjiyle CO₂'den organik madde sentezlemektedir
E
H₂S organik maddenin temel karbon kaynağıdır
Soru 7
Bir araştırmacı bir bakterinin kemosentetik olduğunu kanıtlamak için aşağıdaki bulguları elde ediyor:

I. Karanlıkta organik madde sentezliyor.
II. CO₂ tüketiyor.
III. İnorganik bir maddeyi oksitlerken ATP üretimi artıyor.
IV. Kloroplast taşımıyor.

Bu bulgulardan hangileri birlikte en güçlü kanıtı oluşturur?
A
I, II ve III
B
I ve IV
C
III ve IV
D
Yalnız IV
E
II ve IV
Soru 8
Bir hidrotermal baca çevresindeki bakterilerde H₂S oksidasyonu engellendiğinde O₂ tüketimi de azalıyor ve daha sonra CO₂ tüketimi düşüyor.

Bu veri dizisi aşağıdakilerden hangisini destekler?
A
O₂'nin H₂S oksidasyonunda rol oynayabildiğini ve bu oksidasyondan sağlanan enerjinin CO₂ özümlemesini desteklediğini
B
O₂'nin organik maddenin karbon kaynağı olduğunu
C
CO₂'nin H₂S'yi oluşturduğunu
D
Bakterilerin ışık enerjisi kullandığını
E
H₂S'nin doğrudan glikoza dönüştüğünü
Soru 9
Klorofilli mor kükürt bakterisi ve kemosentetik kükürt bakterisi H₂S kullanmaktadır. Bu iki canlıyı yalnız H₂S kullanmalarına bakarak ayırt etmek mümkün değildir.

Ayırım için aşağıdaki bilgilerden hangisi en belirleyicidir?
A
H₂S'nin hidrojen-elektron kaynağı mı yoksa enerji kaynağı mı olduğunun belirlenmesi
B
Canlıların tek hücreli olup olmadığının belirlenmesi
C
H₂S miktarının eşit olup olmadığının belirlenmesi
D
Ortamda su bulunup bulunmadığının belirlenmesi
E
Her iki canlının da prokaryot olup olmadığının belirlenmesi
Soru 10
Bir kemosentetik bakteri kültüründe önce CO₂ artırılıyor ve organik madde sentezi yükseliyor. Daha sonra CO₂ artışı sürdürülmesine rağmen sentez sabitleniyor. İnorganik enerji kaynağı artırılınca sentez yeniden yükseliyor.

Bu deney hangi genel sonuca ulaştırır?
A
CO₂ ATP üretiminin tek belirleyicisidir
B
Kemosentez yalnız CO₂ miktarına bağlıdır
C
Kemosentez hızını farklı aşamalarda farklı faktörler sınırlayabilir
D
Işık bütün aşamalarda sınırlayıcıdır
E
İnorganik enerji kaynağı karbon kaynağıdır
Soru 11
Bir kemosentetik bakteride H₂S miktarı azaltılırken CO₂ miktarı artırılıyor. ATP üretimi azalıyor fakat organik madde sentezi başlangıçta kısa süre değişmiyor, daha sonra düşüyor.

Bu sıralama aşağıdakilerden hangisini düşündürür?
A
Kemosentezin fotosenteze dönüştüğünü
B
H₂S'nin organik maddenin karbon kaynağı olduğunu
C
CO₂'nin ATP'nin tek kaynağı olduğunu
D
Önceden üretilmiş ATP'nin kısa süre kullanılabildiğini, fakat enerji üretimi azalınca sentezin sürdürülemediğini
E
Klorofilin kısa süre görev yaptığını
Soru 12
Bir hidrotermal baca çevresinde yaşayan tüp solucanlarının dokularındaki kemosentetik bakteriler ortadan kaldırıldığında solucanların büyüme hızının düştüğü gözleniyor.

Bu bulgu aşağıdakilerden hangisini destekler?
A
H₂S'nin solucanın temel karbon kaynağı olduğunu
B
Bakterilerin yalnız fotosentez yaptığını
C
Solucanların doğrudan H₂S'yi organik maddeye dönüştürdüğünü
D
Solucanların bakterilerin ürettiği organik maddelerden yararlandığını
E
Bakterilerin organik madde üretmediğini
Soru 13
Bir kemosentetik bakteride ATP üretimi yüksek olmasına rağmen CO₂ tüketimi düşüktür. Daha sonra karbon özümleme enzimlerinden birinin etkinliği artırıldığında CO₂ tüketimi ve organik madde sentezi yükseliyor.

Bu deney neyi gösterir?
A
ATP'nin organik madde sentezinde kullanılmadığını
B
Klorofil miktarının sınırlayıcı olduğunu
C
CO₂'nin enerji kaynağı olduğunu
D
Karbon özümleme enzimlerinin de kemosentez hızını sınırlayabileceğini
E
Işığın zorunlu olduğunu
Soru 14
Fotosentez ve kemosentez için aşağıdaki olaylar verilmiştir:

I. CO₂ özümleme
II. ATP sentezi
III. Fotofosforilasyon
IV. Oksidatif fosforilasyon
V. Ototrof beslenme

Yalnız kemosentez yapan canlı için zorunlu olarak beklenen olay hangisidir?
A
II
B
I
C
III
D
V
E
IV
Soru 15
Bir kemosentetik bakteride oksitlenebilir inorganik madde miktarı artırıldığında ATP üretimi yükseliyor. Buna karşın CO₂ tüketimi ve organik madde sentezi değişmiyor. Daha sonra yalnız CO₂ miktarı artırıldığında organik madde sentezi artıyor.

Bu deney neyi gösterir?
A
İnorganik madde organik maddenin karbon kaynağıdır
B
CO₂ yalnız ATP üretiminde görev yapar
C
İlk aşamada enerji yeterli hâle gelmiş, CO₂ sınırlayıcı faktör olmuştur
D
Klorofil miktarı sentezi sınırlandırmıştır
E
Kemosentez ışık miktarına bağlıdır
Soru 16
Bir nitrifikasyon ortamında nitrit miktarı uzun süre değişmeden kalırken amonyak azalmakta ve nitrat artmaktadır.

Bu durum en iyi nasıl açıklanır?
A
Nitritin hiç oluşmamasıyla
B
Nitrat bakterilerinin çalışmamasıyla
C
Fotosentezin hızlanmasıyla
D
Amonyağın doğrudan nitrata dönüşmesiyle
E
Nitritin oluşma hızı ile nitrata dönüşme hızının yaklaşık eşit olmasıyla
Soru 17
Kemosentez yapan bir bakterinin yaşadığı ortamda inorganik enerji kaynağı ve CO₂ yeterli olduğu hâlde O₂ ciddi biçimde azaltılıyor. Bakterinin enerji elde ettiği oksidasyon O₂ gerektiriyorsa aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A
Organik madde sentezinin kesinlikle artması
B
ATP üretiminin ve buna bağlı organik madde sentezinin azalması
C
Işığın zorunlu hâle gelmesi
D
Klorofil sentezinin artması
E
CO₂'nin enerji kaynağına dönüşmesi
Soru 18
Bir kemosentetik bakteriye işaretli karbon içeren CO₂ veriliyor. Aynı anda enerji kaynağı olan inorganik maddenin atomları farklı bir işaretle işaretleniyor. Bir süre sonra organik maddelerin karbonunda yalnız CO₂'ye ait işaret bulunuyor.

Bu sonuç neyi kanıtlar?
A
CO₂'nin enerji kaynağı olduğunu
B
Organik maddenin karbon kaynağının CO₂ olduğunu
C
Işığın gerekli olduğunu
D
İnorganik enerji kaynağının organik maddenin karbonunu sağladığını
E
ATP'nin karbon taşıdığını
Soru 19
Bir nitrifikasyon ortamında X bakterileri amonyağı nitrite, Y bakterileri nitriti nitrata dönüştürüyor. Deney sırasında X bakterilerinin etkinliği yarıya düşürülürken Y bakterilerinin etkinliği sabit tutuluyor.

Bir süre sonra hangi değişim en olasıdır?
A
Y bakterileri ışık enerjisi kullanmaya başlar
B
Nitrit tamamen ortadan kalkar
C
Nitrat miktarı mutlaka artar
D
Nitrit üretimi azalacağı için nitrat oluşumu da dolaylı biçimde azalabilir
E
Amonyak doğrudan nitrata dönüşür
Soru 20
Bir kemosentetik bakteri türünün A maddesini oksitleyebildiği, B maddesini ise oksitleyemediği biliniyor. Bakteri A'nın bulunmadığı fakat B'nin bol olduğu bir ortama aktarılıyor.

Aşağıdakilerden hangisi en olasıdır?
A
Bakterinin B'yi otomatik olarak enerji kaynağı yapması
B
Fotosentezin başlaması
C
CO₂'nin enerji kaynağına dönüşmesi
D
ATP üretimi ve organik madde sentezinin azalması
E
Kloroplast gelişmesi
20
soru