Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test 9

12. Sınıf Biyoloji dersi Genden Proteine ünitesindeki Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji konusuna yönelik bu dokuzuncu ve final test; MEB 12.1.2.2 ve 12.1.2.3 kazanımları doğrultusunda rekombinant DNA teknolojisi, gen klonlama, restriksiyon enzimi-DNA ligaz-vektör ilişkisi, gen ifadesi, transgenik canlılar, gen terapisi, canlı klonlama, kök hücre, DNA parmak izi, çevresel biyoteknoloji, biyogüvenlik ve etik boyutları çok adımlı deney analizi, süreç hatası bulma, karşılaştırmalı çıkarım ve kanıta dayalı değerlendirme sorularıyla en üst düzeyde ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Serinin zirve testi olan bu çalışma, öğrencinin birden fazla biyolojik bilgiyi aynı anda kullanarak güvenilir sonuçlara ulaşmasını hedefler.

Soru
20
Süre
30 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir gen terapisi vektörü hedef dokudaki hücrelerin %80'ine ulaşmakta ancak hedef dışı dokularda da yoğun olarak birikmektedir. Başka bir vektör hedef dokunun %55'ine ulaşmakta fakat hedef dışı dokulara çok az gitmektedir.

Güvenlik ve hedefleme birlikte düşünüldüğünde hangi değerlendirme daha uygundur?
A
Hedef dışı dağılımın hiçbir önemi yoktur
B
Gen terapilerinde güvenlik değerlendirmesi gerekmez
C
İkinci vektör, hedef dışı etkiyi azaltması nedeniyle bazı durumlarda daha güvenli olabilir
D
Birinci vektör her durumda daha iyidir çünkü yalnız oran önemlidir
E
Vektör seçimi yalnız kromozom sayısına göre yapılır
Soru 2
Bir rekombinant DNA deneyinde restriksiyon enzimi doğru çalışmış, hedef gen ve plazmit kesilmiş ancak DNA ligaz enzimi işlevsizdir.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşebilir ancak hangisi tamamlanamaz?
A
DNA ligaz DNA'yı keser ancak birleştiremez
B
Plazmit bakteriye aktarılır ve mutlaka protein üretilir
C
Uyumlu uçlar oluşabilir ancak kararlı rekombinant DNA tamamlanamaz
D
Restriksiyon enzimi gen ifadesini artırır
E
Hedef gen kesilemez ancak plazmit birleşir
Soru 3
Bir transgenik canlıda aktarılan gen yalnız belirli dokularda ifade edilmektedir. Aynı gen başka bir çalışmada tüm dokularda ifade edilmiştir.

Bu fark en çok aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?
A
Restriksiyon enzimlerinin ribozomlarda çalışmasıyla
B
Kromozom sayısının mutlaka farklı olmasıyla
C
Kullanılan düzenleyici bölgelerin farklı olmasıyla
D
Canlıların DNA taşımamasıyla
E
Genin amino asitlerden oluşmasıyla
Soru 4
Bir kök hücre çalışmasında hücrelerin hedef dokuya ait bazı proteinleri ürettiği ancak elektriksel uyarılara beklenen yanıtı vermediği görülmüştür.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini destekler?
A
Protein sentezinin hücresel işlevle ilişkili olmadığını
B
Hedef dokuda protein sentezi gerçekleşmediğini
C
Belirli proteinlerin üretilmesinin tam işlevsel farklılaşma için tek başına yeterli olmadığını
D
Kök hücrelerin genetik materyal taşımadığını
E
Hücrelerin kesinlikle farklılaşmadığını
Soru 5
Bir genetik hastalıkta hastalığa yol açan gen bozukluğu belirlenmiş ancak hastalığın ortaya çıkmasında çevresel etkenlerin de rol oynadığı gösterilmiştir.

Gen terapisiyle ilgili hangi yorum en uygundur?
A
Hastalık genetikse çevrenin hiçbir etkisi olamaz
B
Gen düzeltildiğinde her bireyde aynı sonuç kesin olarak ortaya çıkar
C
Çevresel etkenler DNA ile ilişkisiz olduğu için önemsizdir
D
Gen terapisi çevresel etkenleri otomatik olarak ortadan kaldırır
E
Genetik bozukluğu düzeltmek önemli olsa da hastalık sonucunu çevresel etkenler de etkileyebilir
Soru 6
Bir transgenik bitkinin tarla denemesinde aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

I. Hedef zararlıya karşı direnç artmıştır.
II. Hedef dışı bazı böcek türlerinde popülasyon azalması görülmüştür.
III. Aktarılan gen yakın akraba yabani bireylere geçmiştir.
IV. Ürün verimi artmıştır.

Bu verilere göre bilimsel değerlendirme yapılırken hangi yaklaşım izlenmelidir?
A
I ve IV'ün yararları ile II ve III'ün biyogüvenlik riskleri birlikte değerlendirilmelidir
B
Gen akışı görüldüğünde tüm teknoloji bilimsel inceleme yapılmadan reddedilmelidir
C
Yalnız verim artışı dikkate alınmalıdır
D
Yalnız hedef dışı böcekler dikkate alınmalıdır
E
Hedef zararlıya direnç varsa diğer bulgular önemsizdir
Soru 7
Bir gen klonlama deneyinde hedef gen plazmite doğru biçimde bağlanmış ve bakteri hücresine aktarılmıştır. Ancak bakteriler çoğaltıldıkça hedef geni taşıyan hücrelerin oranı giderek azalmıştır.

Bu sorunun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Hedef genin plazmite hiç bağlanmamış olması
B
Bakterilerin DNA taşımaması
C
Restriksiyon enzimlerinin protein sentezini durdurması
D
Rekombinant plazmitin bakteri kuşaklarında kararlı biçimde korunamaması
E
DNA ligazın hiç görev yapmamış olması
Soru 8
Genetik mühendisliği ve biyoteknolojinin birlikte kullanıldığı bir uygulama için aşağıdaki süreç verilmiştir:

I. Hedef gen belirleniyor.
II. Gen uygun vektöre aktarılıyor.
III. Hedef hücreye ulaştırılıyor.
IV. Ürün sentezleniyor.
V. Ürün saflık, etkinlik ve güvenlik açısından test ediliyor.

Bu süreç aşağıdakilerden hangisini en iyi gösterir?
A
DNA kullanılmadan ürün üretilebildiğini
B
Genetik bilginin belirlenmesinden güvenli biyoteknolojik ürüne uzanan çok aşamalı bir süreci
C
Genetik mühendisliğiyle biyoteknolojinin ilişkisiz olduğunu
D
Biyogüvenliğin ürün geliştirmeyle ilgisiz olduğunu
E
Yalnız klasik biyoteknoloji basamaklarını
Soru 9
Bir DNA profilleme çalışmasında olay yeri örneğiyle K kişisi 12 bölgenin 11'inde eşleşmiş, L kişisi 12 bölgenin 7'sinde eşleşmiştir.

Bu durumda en uygun bilimsel yaklaşım hangisidir?
A
K kişisi için ek doğrulama analizleri yapmak ve sonucu kesinlik derecesiyle değerlendirmek
B
L kişisini kesin kaynak kabul etmek
C
11 eşleşme olduğu için doğrudan kesin hüküm vermek
D
DNA profillemenin kimlik belirlemede kullanılamadığını söylemek
E
Tek bir farklılığı görmezden gelmek
Soru 10
Bir biyoteknoloji uygulamasında yüksek verim sağlanmasına rağmen ürünün uzun vadeli çevresel etkileri bilinmemektedir.

Bu durumda aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi MEB düzeyinde bilimsel değerlendirmeye en uygundur?
A
Uzun vadeli çevresel etkiler araştırılıncaya kadar kontrollü değerlendirmeleri sürdürmek
B
Çevresel etkileri ekonomik verimden önemsiz kabul etmek
C
Belirsizliği ürünün kesin zararlı olduğunun kanıtı saymak
D
Verim yüksek olduğu için ürünü kesin güvenli kabul etmek
E
Biyogüvenlik değerlendirmesini gereksiz görmek
Soru 11
Bir DNA parmak izi çalışmasında aynı bireyden alınan iki örnek farklı laboratuvarlarda incelenmiş ve sonuçlar küçük farklılıklar göstermiştir.

Bilimsel olarak en uygun yaklaşım hangisidir?
A
İki örneğin kesinlikle farklı bireylere ait olduğunu kabul etmek
B
Teknik hata ve örnek kalitesi olasılıklarını değerlendirip analizi standart koşullarda tekrarlamak
C
Kromozom sayısını karşılaştırmak
D
DNA parmak izinin güvenilmez olduğunu ilan etmek
E
Protein sentez hızını ölçmek
Soru 12
Bir araştırmada aynı gen iki farklı bakteriye aktarılmıştır. Her iki bakteride de mRNA oluşmuş ancak yalnız birinde işlevsel protein üretilebilmiştir.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini en doğru biçimde gösterir?
A
Transkripsiyonun gerçekleşmesinin tek başına işlevsel protein üretimini garanti etmediğini
B
Gen aktarımında translasyonun önemi yoktur
C
mRNA oluştuğunda protein mutlaka işlevsel olur
D
Genetik bilgi hücre tipinden bağımsız olarak her zaman aynı sonucu verir
E
İki bakterinin protein sentez sistemleri tamamen aynıdır
Soru 13
Bir araştırmada gen aktarılmış bakterilerden üretilen protein miktarı yüksek olmasına rağmen proteinin büyük kısmı yanlış katlanmış ve işlevsizdir.

Bu durumda üretim sisteminin geliştirilmesi için öncelikle hangi hedefe odaklanmak daha uygundur?
A
Proteinin doğru katlanmasını ve işlevsel yapı kazanmasını sağlayan koşulları iyileştirmek
B
Genin bakteriden çıkarılmasını sağlamak
C
Yalnız bakterilerin sayısını artırmak
D
Kromozom sayısını değiştirmek
E
Protein sentezini tamamen durdurmak
Soru 14
Bir transgenik bitkide hedef genin DNA'da bulunduğu ve mRNA'sının oluştuğu doğrulanmıştır. Buna rağmen beklenen protein saptanamamıştır.

Bu durumda sorun en olası olarak hangi basamakta olabilir?
A
Plazmitin kesilmesi aşamasında
B
Genin DNA'ya aktarılması aşamasında
C
Translasyon veya proteinin kararlı biçimde oluşması aşamasında
D
Transkripsiyonun başlaması aşamasında
E
DNA'nın hücrede bulunması aşamasında
Soru 15
Bir kök hücre deneyinde hücrelerin hedef dokuya benzeyen şekil ve yapısal özellikler kazandığı, ancak dokuya özgü temel proteini yeterli miktarda üretmediği belirlenmiştir.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A
Hedef doku hücrelerinde protein sentezinin gerçekleşmediğini
B
Yapısal farklılaşmanın işlevsel farklılaşma için tek başına yeterli olmadığını
C
Farklılaşmada gen ifadesinin önemsiz olduğunu
D
Kök hücrelerin DNA taşımadığını
E
Hücre şeklinin bütün işlevleri belirlediğini
Soru 16
Bir gen terapisi çalışmasında sağlıklı gen hedef hücrelere başarıyla aktarılmıştır. Ancak tedavi sonrası ilgili protein yalnız kısa süre üretilmiş ve daha sonra üretim durmuş, hastalık belirtileri geri dönmüştür.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini en güçlü biçimde düşündürür?
A
Hastalık belirtilerinin genlerle ilişkili olmadığını
B
Vektörün yalnız bakterilerde çalışabildiğini
C
Gen terapilerinde protein üretiminin önemsiz olduğunu
D
Aktarılan genin hedef hücrelerde uzun süreli ve kararlı ifade edilmesinin sağlanamadığını
E
Sağlıklı genin hücreye hiç girmediğini
Soru 17
Bir araştırmada hedef genin bakteride yüksek miktarda protein üretmesi amaçlanmıştır. Hedef gen üç farklı plazmite yerleştirilmiştir:

P: Bakteriye kolay giriyor ancak hücre içinde kararsız.
R: Hücre içinde kararlı ancak genin ifade edilmesini sağlayan düzenleyici bölgesi zayıf.
S: Hücreye orta düzeyde giriyor, kararlı çoğalıyor ve güçlü düzenleyici bölge taşıyor.

Amaç hem genin korunması hem de yüksek protein üretimi olduğuna göre en uygun vektör hangisidir?
A
R plazmiti
B
Yalnız hücreye girişe göre P plazmiti
C
P plazmiti
D
S plazmiti
E
P ve R plazmitleri eşit derecede uygundur
Soru 18
Bir biyoteknolojik ürün için aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

I. Ürün beklenen özelliği göstermektedir.
II. İnsan sağlığı açısından kısa vadeli testlerde sorun görülmemiştir.
III. Hedef dışı türlerde bazı etkiler gözlenmiştir.
IV. Ekonomik getirisi yüksektir.

Bu verilere göre aşağıdaki sonuçlardan hangisi en uygundur?
A
Ekonomik getiri yüksekse diğer veriler önemsizdir
B
Ürün teknik olarak başarılı olsa da hedef dışı etkiler nedeniyle çevresel değerlendirmeler sürdürülmelidir
C
Kısa vadeli sağlık testleri çevresel riskleri ortadan kaldırır
D
I ve IV varsa biyogüvenlik değerlendirmesi gereksizdir
E
Hedef dışı etki varsa ürün kesinlikle zararlıdır
Soru 19
Somatik hücre çekirdek transferiyle oluşturulan bir klon bireyin çekirdek DNA'sı vericiyle çok benzerdir. Buna rağmen bazı metabolik özellikler ve yaşam süresi farklı bulunmuştur.

Bu sonuç hangi çıkarımı destekler?
A
Klonlamada çekirdek DNA'sının önemsiz olduğunu
B
Klon bireyin tüm genlerinin taşıyıcıdan geldiğini
C
Yumurta hücresinin çekirdeği korunmuştur
D
Fenotipin yalnız çekirdek DNA'sıyla değil, gelişimsel ve çevresel etkenlerle de şekillendiğini
E
Genetik yapı fenotipi hiç etkilemez
Soru 20
Bir biyoteknoloji şirketi üç üretim sistemi karşılaştırıyor:

X: Çok yüksek ürün miktarı, düşük işlevsellik
Y: Orta ürün miktarı, yüksek işlevsellik ve yüksek saflık
Z: Yüksek ürün miktarı, orta işlevsellik ve düşük saflık

İnsanlarda kullanılacak bir protein ilacı için en uygun sistem hangisidir?
A
X sistemi
B
Z sistemi
C
Yalnız ürün miktarına göre X sistemi
D
Y sistemi
E
Yalnız çoğalma hızına göre Z sistemi
20
soru