Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test 7

12. Sınıf Biyoloji dersi Genden Proteine ünitesindeki Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji konusuna yönelik bu yedinci test; zor düzey başlangıcı olarak MEB 12.1.2.2 ve 12.1.2.3 kazanımları doğrultusunda rekombinant DNA teknolojisi, gen klonlama basamakları, restriksiyon enzimi-DNA ligaz-vektör ilişkisi, transgenik canlılar, gen terapisi, kök hücre, canlı klonlama, DNA parmak izi, çevresel biyoteknoloji ve biyogüvenlik konularını çok adımlı çıkarım, deney sonucu yorumlama, karşılaştırma ve neden-sonuç ilişkisi üzerinden ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Sorular MEB'in üst düzey konu pekiştirme yaklaşımına benzer biçimde birden fazla bilgiyi aynı anda kullanmayı gerektirir ve tamamen özgündür.

Soru
20
Süre
30 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir gen terapisi çalışmasında sağlıklı gen hücreye aktarılmış, ilgili protein üretilmiş ancak hastalık belirtisi düzelmemiştir.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini düşündürür?
A
Tedavinin başarısı yalnız gen ve protein üretimine değil, ürünün doğru yerde ve yeterli düzeyde işlev görmesine de bağlı olabilir
B
Hücrede DNA bulunmamaktadır
C
Protein sentezi gerçekleştiyse hastalık kesinlikle düzelmelidir
D
Gen terapisi her durumda etkisizdir
E
Gen hücreye aktarılmamıştır
Soru 2
Bir tarım araştırmasında üç bitki grubu karşılaştırılıyor:

A grubu: Genetik müdahale yapılmamış
B grubu: Zararlı böceklere direnç geni aktarılmış
C grubu: B grubuyla aynı gen aktarılmış ancak genin ifade edilmesini sağlayan düzenleyici bölge çalışmıyor

Tüm gruplar aynı zararlı böceğe maruz bırakıldığında hangi sonuç en güçlü biçimde beklenir?
A
Üç grubun kesinlikle aynı sonucu vermesi
B
C grubunun B'den daha fazla direnç göstermesi
C
B grubunun A ve C'ye göre daha dayanıklı olması
D
C grubunda gen olmadığı için DNA bulunmaması
E
A grubunun B'den daha dayanıklı olması
Soru 3
Bir araştırmada kök hücrelerden elde edilen hücrelerin hedef dokuya benzer yapıya sahip olduğu, ancak doku içinde gerekli işlevi yeterince yerine getiremediği görülmüştür.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A
Morfolojik benzerliğin tek başına işlevsel farklılaşma için yeterli olmadığını
B
Kök hücrelerin farklılaşamadığını
C
Gen ifadesinin hücre işlevini etkilemediğini
D
Kök hücrelerin DNA taşımadığını
E
Hücre yapısının işlevle hiçbir ilişkisi olmadığını
Soru 4
Bir transgenik bitkide hedef genin DNA'da bulunduğu saptanmış ancak bitkide beklenen yeni özellik gözlenmemiştir.

Bu durum aşağıdakilerden hangileriyle açıklanabilir?

I. Genin ifade edilmemesi
II. Gen ürününün yeterli düzeyde oluşmaması
III. Genin uygun düzenleyici bölgeyle ilişkilendirilmemiş olması
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I, II ve III
D
II ve III
E
I ve II
Soru 5
Bir genetik hastalıkta bozuk gen yalnız karaciğer hücrelerinde klinik belirtiye yol açmaktadır. Gen terapisi yapılacaksa aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en hedefe yönelik olacaktır?
A
Yalnız kas hücrelerine gen aktarmak
B
Kromozom sayısını artırmak
C
Sağlıklı genetik bilgiyi karaciğer hücrelerine etkili biçimde taşıyabilen bir vektör kullanmak
D
Vücuttaki tüm hücrelerin DNA'sını değiştirmek
E
Gen yerine herhangi bir protein eklemek
Soru 6
Bir araştırmada insanlara ait X geni bakteriyel plazmite aktarılmıştır. Deney sonunda dört farklı bakteri grubu elde edilmiştir:

I. Plazmit taşımayan bakteriler
II. Boş plazmit taşıyan bakteriler
III. X genini taşıyan rekombinant plazmite sahip bakteriler
IV. X genini taşıyan fakat ilgili proteini üretmeyen bakteriler

Araştırmacı, X geninin bakteride işlevsel olarak ifade edildiğini göstermek istiyorsa hangi grupta hangi bulguyu aramalıdır?
A
I. grupta plazmit sayısının arttığını
B
II. grupta X geninin bulunduğunu
C
III. grupta X genine ait proteinin sentezlendiğini
D
IV. grupta protein sentezinin tamamen durduğunu
E
I ve II. gruplarda aynı proteinin üretildiğini
Soru 7
Bir klonlama çalışmasında çekirdek vericisi olan X bireyi koyu renk tüylü, yumurta hücresi vericisi Y bireyi açık renk tüylü, taşıyıcı Z bireyi ise benekli tüylüdür. Yavruda çekirdek DNA'sına bağlı bir tüy rengi özelliğinin X'e benzemesi aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?
A
Çekirdek DNA'sının temel kaynağının X bireyi olmasıyla
B
Taşıyıcı bireyin tüm kalıtsal özellikleri yavruya aktarmasıyla
C
Klonlamada DNA kullanılmamasıyla
D
Çevresel etkilerin çekirdek DNA'sını tamamen değiştirmesiyle
E
Yumurta hücresinin çekirdeğinin korunmuş olmasıyla
Soru 8
Bir araştırmada, kök hücrelerin kas hücresine dönüşmesini sağlayan koşullar oluşturulduğunda kas proteinlerine ait genlerin etkinliğinin arttığı görülmüştür.

Bu bulgu aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
A
Kök hücrelerde DNA bulunmaz
B
Kas hücrelerinin genetik materyali kök hücrelerden tamamen farklıdır
C
Hücre farklılaşmasında genlerin farklı düzeylerde ifade edilmesi etkili olabilir
D
Kök hücreler yalnız bölünür, farklılaşamaz
E
Farklılaşma sırasında tüm genler aynı düzeyde çalışır
Soru 9
Bir plazmit üzerinde hedef genin bulunduğu doğrulanmış, fakat plazmit bakteri içinde çoğalamamıştır. Bu durumda aşağıdakilerden hangisinin doğrudan azalması beklenir?
A
Hedef genin çok sayıda kopyasının elde edilmesi
B
Bakterinin hücre zarına sahip olması
C
Rekombinant DNA'nın oluşmuş olması
D
Hedef genin plazmite bağlanmış olması
E
DNA ligazın daha önce çalışmış olması
Soru 10
Bir araştırmacı, iki farklı genetik mühendisliği uygulamasını karşılaştırıyor:

I. Hastalıkla ilişkili genin hücrelerde düzeltilmesi
II. İnsan proteinini üretmek üzere bakteriye gen aktarılması

Bu iki uygulamanın ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A
İkisinin de yalnız klasik biyoteknoloji olması
B
İkisinin de yalnız bitkilerde yapılması
C
İkisinde de mutlaka canlı klonlama yapılması
D
İkisinde de DNA kullanılmaması
E
Genetik materyale hedefli müdahale içermeleri
Soru 11
Bir biyoteknolojik ürünün geliştirilme sürecinde aşağıdaki basamaklar uygulanmıştır:

I. Hedef gen belirleniyor.
II. Gen vektöre yerleştiriliyor.
III. Vektör hedef hücreye aktarılıyor.
IV. Ürün sentezi kontrol ediliyor.
V. Ürünün insan ve çevre üzerindeki etkileri değerlendiriliyor.

Bu basamaklardan hangileri doğrudan genetik mühendisliği, hangileri biyoteknolojik uygulama ve biyogüvenlik süreciyle ilişkilidir?
A
Yalnız V genetik mühendisliğidir
B
I, II ve III genetik mühendisliği; IV biyoteknolojik üretim; V biyogüvenlik değerlendirmesidir
C
III ve IV genetik bilgiyle ilişkisizdir
D
I ve II yalnız klasik biyoteknolojidir
E
Tüm basamaklar yalnız doğal seçilimdir
Soru 12
Bir canlı klonlama deneyinde çekirdek vericisi ile oluşan bireyin çekirdek DNA'sı büyük ölçüde aynı olmasına rağmen yaşam süresi ve bazı fiziksel özellikleri farklı bulunmuştur.

Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini destekler?
A
Fenotipin oluşumunda genetik yapı yanında çevresel ve gelişimsel etkenlerin de rol oynadığını
B
DNA'nın özelliklerin oluşumuyla ilişkisiz olduğunu
C
Klonlamada genetik bilginin hiçbir önemi olmadığını
D
Klon bireylerin çekirdek DNA'larının tamamen farklı olduğunu
E
Taşıyıcı bireyin çekirdek DNA'sını tamamen değiştirdiğini
Soru 13
Bir transgenik canlıda aktarılan genin ürününün yalnız belirli bir dokuda sentezlenmesi istenmektedir.

Bu amaca ulaşmada aşağıdakilerden hangisinin önemi en fazladır?
A
Kromozom sayısının artırılması
B
Genin hangi hücrelerde ifade edileceğini belirleyen düzenleyici bölgelerin seçimi
C
Canlının bütün genlerinin silinmesi
D
Genin yalnız sitoplazmada bulunması
E
Tüm hücrelerde aynı miktarda protein üretilmesi
Soru 14
Bir DNA profili analizinde olay yerinden alınan örneğin incelenen tüm bölgeleri K kişisiyle eşleşmiş, L ve M kişilerinde ise bazı bölgeler farklı çıkmıştır.

Bu sonuçla ilgili en uygun değerlendirme hangisidir?
A
DNA profili yalnız protein yapısını belirlemek için kullanılır
B
K kişisinin örneğin kaynağı olma olasılığı diğerlerine göre daha güçlü biçimde desteklenir
C
Kişilerin bütün genleri karşılaştırılmıştır
D
DNA profili bireyler arasında hiçbir farklılık göstermez
E
L ve M kesinlikle aynı kişidir
Soru 15
Bir gen klonlama deneyinde hedef gen ve plazmit aynı restriksiyon enzimiyle kesildikten sonra DNA ligaz eklenmemiştir. Buna rağmen plazmit ve hedef genin uçları kısa süreli olarak birbirine yaklaşabilmiştir.

Bu durumda aşağıdakilerden hangisi en doğru yorumdur?
A
Gen klonlamada plazmit kullanılmasına gerek yoktur
B
DNA ligaz yalnız DNA'yı kesmek için gereklidir
C
Uyumlu uçlar geçici olarak eşleşebilir ancak kalıcı rekombinant DNA oluşumu için DNA ligaz gerekir
D
Plazmit hedef gen olmadan protein sentezleyemez
E
Restriksiyon enzimi DNA parçalarını kalıcı olarak birleştirir
Soru 16
Bir biyoteknoloji uygulamasında yüksek verim sağlayan yeni bir özellik geliştirilmiştir. Ancak bu özelliğin yakın akraba yabani türlere geçebilme ihtimali olduğu belirlenmiştir.

Bu bulgu öncelikle hangi konunun değerlendirilmesini gerekli kılar?
A
Ribozomların yapısının
B
Gen akışı ve ekolojik etkilerin
C
Proteinlerin amino asit sayısının
D
Hücre zarındaki fosfolipitlerin
E
Yalnız ürünün renginin
Soru 17
Bir araştırmacı, aynı genetik hastalığın iki farklı hasta grubunda farklı hücre tiplerini etkilediğini belirlemiştir. Her iki gruba aynı gen terapisi vektörü uygulandığında yalnız bir grupta başarılı sonuç elde edilmiştir.

Bu durum öncelikle aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A
Gen aktarımında DNA'nın rolü olmadığını
B
Aynı genetik hastalığın her hastada aynı hücreleri etkilediğini
C
Vektörlerin yalnız bakterilerde kullanılabildiğini
D
Gen terapilerinde hedef hücrelerin önemsiz olduğunu
E
Vektör seçiminin hedef hücre tipine uygun olması gerektiğini
Soru 18
Bir araştırmada hedef genin bakteriye aktarılması için iki farklı plazmit kullanılmıştır. Birinci plazmit bakteriye kolay giriyor ancak hedef geni kararlı biçimde taşımıyor; ikinci plazmit daha zor giriyor fakat hedef geni kararlı biçimde taşıyor ve çoğalabiliyor.

Bu durumda en uygun değerlendirme hangisidir?
A
Yalnız hücreye giriş hızı önemlidir
B
Plazmitlerin hedef gen taşımasına gerek yoktur
C
Hedef genin kararlılığı üretimi etkilemez
D
Vektörler gen klonlamada işlevsizdir
E
Vektör seçiminde hücreye giriş kadar genin kararlı taşınması ve çoğalması da önemlidir
Soru 19
Bir biyoteknoloji şirketi aynı proteini üretmek için iki mikroorganizma türünü deniyor. X türü daha hızlı çoğalıyor ancak hedef proteini az üretiyor; Y türü daha yavaş çoğalıyor ancak proteini yüksek miktarda ve doğru yapıda üretiyor.

Endüstriyel üretim için seçim yapılırken aşağıdaki özelliklerden hangilerinin birlikte değerlendirilmesi en uygundur?
A
Yalnız hücre büyüklüğü
B
Sadece organizmanın doğal ortamı
C
Üreme hızı, ürün miktarı ve ürünün işlevsel doğruluğu
D
Yalnız üreme hızı
E
Yalnız kromozom sayısı
Soru 20
Bir biyoteknolojik ürünün çevreye salınmasından önce kontrollü denemeler yapılması aşağıdakilerden hangilerini amaçlayabilir?

I. Hedef dışı canlılara etkisini belirlemek
II. Genin çevrede yayılma olasılığını değerlendirmek
III. Ürünün beklenen özelliği gösterip göstermediğini incelemek
IV. Biyogüvenlik açısından riskleri belirlemek
A
III ve IV
B
I ve II
C
Yalnız I
D
II ve IV
E
I, II, III ve IV
20
soru