Yeni Nesil Sorularla Ücretsiz Online Test Çöz!
Online Test Çöz

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test 5

12. Sınıf Biyoloji dersi Genden Proteine ünitesindeki Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji konusuna yönelik bu beşinci test; MEB 12.1.2.2 ve 12.1.2.3 kazanımları doğrultusunda rekombinant DNA teknolojisi, gen klonlama, plazmit kullanımı, restriksiyon enzimi ve DNA ligazın görevleri, transgenik canlılar, rekombinant protein ve aşı üretimi, kök hücre, canlı klonlama, gen terapisi, DNA parmak izi, çevresel biyoteknoloji ve biyogüvenlik konularını MEB konu pekiştirme testlerindeki uzun soru kökü, öncül, süreç sıralama, karşılaştırma ve çıkarım yapma yaklaşımına yakın biçimde ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Sorular özgündür ve öğrencinin bilgileri birden fazla adımda kullanarak sonuca ulaşmasını hedefler.

Soru
20
Süre
25 dk
Sınıf
12. Sınıf
Soru 1
Bir bakteriden yararlanılarak belirli bir insan proteininin üretilmesi için aşağıdaki işlemler uygulanıyor:

I. İnsan DNA'sından istenen gen bölgesinin uygun enzimle kesilmesi
II. Bakteri plazmitinin aynı özellikte kesim yapan enzimle açılması
III. İnsan geninin plazmite bağlanması
IV. Rekombinant plazmitin bakteri hücresine aktarılması

Bu işlemlerin gerçekleştirilmesinde genin ve plazmitin kesilmesi ile bunların birleştirilmesinde görev alan yapılar sırasıyla hangisidir?
A
Ribozom - RNA polimeraz
B
DNA ligaz - restriksiyon enzimi
C
Restriksiyon enzimi - DNA ligaz
D
RNA polimeraz - helikaz
E
Helikaz - DNA polimeraz
Soru 2
Bir biyoteknolojik uygulamanın tarımda verimi artırdığı fakat aynı zamanda hedef dışı bazı canlılar üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir.

Bu durumda bilimsel açıdan en uygun yaklaşım hangisidir?
A
Çevresel etkilerin biyoteknolojiyle ilişkisiz olduğunu kabul etmek
B
Yalnız ekonomik yararı dikkate almak
C
Tek olası riskten hareketle teknolojiyi bilimsel inceleme yapmadan reddetmek
D
Yarar ve olası çevresel riskleri birlikte değerlendirerek kontrollü araştırmalar yapmak
E
Tek olumlu sonuçtan hareketle bütün risklerin olmadığını kabul etmek
Soru 3
Bir rekombinant protein üretiminde aşağıdaki basamaklar karışık olarak verilmiştir:

I. Rekombinant plazmitin bakteriye aktarılması
II. İstenen genin uygun plazmite bağlanması
III. İstenen geni taşıyan bakterilerin çoğaltılması
IV. Hedef gen ve plazmitin uygun enzimlerle kesilmesi

Bu basamakların doğru sıralaması hangisidir?
A
IV - I - II - III
B
IV - II - I - III
C
II - IV - III - I
D
I - II - IV - III
E
III - II - I - IV
Soru 4
Bir hastanın hasarlı sinir dokusunun onarılması amacıyla kullanılan hücrelerin laboratuvarda sinir hücrelerine dönüşebildiği gözlenmiştir.

Bu uygulamada kullanılan hücrelerin aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olması beklenir?
A
Genetik materyal taşımama özelliğine
B
Farklılaşma yeteneğine
C
Her zaman özelleşmiş olma özelliğine
D
Bölünememe özelliğine
E
Yalnız tek tip hücre oluşturma zorunluluğuna
Soru 5
Bir araştırmada iki yöntem karşılaştırılmıştır:

I. İstenen özelliğe sahip bireylerin kuşaklar boyunca seçilip çiftleştirilmesi
II. İstenen özelliği sağlayan genin doğrudan hedef canlının DNA'sına aktarılması

Bu yöntemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A
Her iki yöntemin amacı istenen özellikleri artırmak olabilir
B
I. yöntem yapay seçilim ve ıslahla ilişkilidir
C
II. yöntemde belirli bir gen hedeflenebilir
D
Her iki yöntemde de belirli bir gen laboratuvarda doğrudan hedef DNA'ya eklenir
E
II. yöntem genetik mühendisliğiyle ilişkilidir
Soru 6
Rekombinant DNA teknolojisiyle üretilen bir protein, insanlar üzerinde kullanılmadan önce saflık, etkinlik ve güvenlik testlerinden geçirilmektedir.

Bu uygulamanın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Genetik mühendisliğiyle üretilen bütün ürünlerin zararlı olduğu
B
Biyoteknolojik ürünlerin kullanılmadan önce olası yarar ve risklerinin değerlendirilmesi gerektiği
C
Rekombinant ürünlerin hiçbir zaman kullanılamayacağı
D
Biyoteknolojik ürünlerde kalite kontrolünün gereksiz olduğu
E
Proteinlerin yalnız bakterilerde işlev gördüğü
Soru 7
Bir canlının vücut hücresinden alınan çekirdek, çekirdeği çıkarılmış yumurta hücresine aktarılıyor. Elde edilen embriyo başka bir bireyin rahminde gelişiyor.

Bu süreçle ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

I. Oluşan bireyin çekirdek DNA'sının temel kaynağı vücut hücresi çekirdeğidir.
II. Uygulama canlı klonlama yöntemlerinden biridir.
III. Taşıyıcı birey oluşan yavrunun çekirdek DNA'sını belirleyen temel kaynaktır.
A
Yalnız III
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II ve III
E
I ve III
Soru 8
Rekombinant DNA teknolojisi kullanılarak üretilen bir aşının geleneksel yöntemle üretilen bazı aşılara göre daha kısa sürede ve yüksek miktarda elde edilebildiği belirtiliyor.

Bu bilgiye göre aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılması daha uygundur?
A
Rekombinant DNA teknolojisi üretim verimliliğini artırabilir
B
Bu yöntem yalnız bitkilerde kullanılabilir
C
Rekombinant aşıların hiçbir güvenlik değerlendirmesine ihtiyacı yoktur
D
Geleneksel yöntemlerle hiçbir aşı üretilemez
E
Rekombinant DNA teknolojisinde canlılardan yararlanılmaz
Soru 9
Bir gen klonlama çalışmasında DNA ligaz enzimi çalışmadığı hâlde restriksiyon enzimleri normal görev yapmaktadır.

Bu durumda aşağıdaki olaylardan hangisinin doğrudan gerçekleşememesi beklenir?
A
Kesilen hedef genin plazmit DNA'sına kalıcı olarak bağlanması
B
Bakteride ribozomların bulunması
C
DNA'nın nükleotitlerden oluşması
D
Plazmit DNA'sında kesim oluşturulması
E
Hedef DNA'nın restriksiyon enzimiyle kesilmesi
Soru 10
Bir bireyin belirli bir geninde hastalığa yol açan değişiklik bulunduğu saptanmıştır. Araştırmacılar bu bireyin hücrelerindeki bozuk gen bölgesini düzeltmeye yönelik bir yöntem geliştirmektedir.

Bu çalışma için aşağıdaki ifadelerden hangileri söylenebilir?

I. Genetik materyale doğrudan müdahale edilmektedir.
II. Gen terapisi yaklaşımıyla ilişkilidir.
III. Amaç hastalığın genetik nedenine yönelik işlem yapmaktır.
IV. Çalışma yalnız klasik biyoteknoloji örneğidir.
A
I ve IV
B
Yalnız IV
C
I, II ve III
D
I, II, III ve IV
E
II ve IV
Soru 11
Bir biyoteknoloji şirketinde aşağıdaki ürünler geliştirilmektedir:

I. Gen aktarılmış bakterilerden insan hormonu üretimi
II. Mikroorganizmalar kullanılarak atık suların arıtılması
III. Genetik yapısı değiştirilmiş bitkilerden zararlılara dayanıklı çeşit geliştirilmesi
IV. Maya kullanılarak geleneksel ekmek üretimi

Bu uygulamalardan hangileri modern biyoteknoloji kapsamında değerlendirilebilir?
A
I ve III
B
I, II ve III
C
Yalnız IV
D
I, II, III ve IV
E
II ve IV
Soru 12
Bir genetik hastalığın tedavisi için geliştirilen yöntemde, hastanın hücrelerine işlevsel bir gen kopyası aktarılıyor. Ancak aktarılan gen hücreye girdiği hâlde ilgili protein sentezlenmiyor.

Bu durum aşağıdakilerden hangisini gösterir?
A
Genin hücreye aktarılmasının tek başına tedavi için yeterli olmadığını
B
DNA'nın protein senteziyle ilişkisiz olduğunu
C
Hedef hücrelerde ribozom bulunmasının gereksiz olduğunu
D
Gen terapisi uygulamalarında protein sentezinin önemli olmadığını
E
Gen aktarımından sonra tüm genlerin çalışmayı bıraktığını
Soru 13
Bir kök hücre çalışmasında aynı kök hücre grubunun farklı laboratuvar koşullarında kas, sinir ve kan hücrelerine benzer hücrelere dönüşebildiği belirlenmiştir.

Bu gözlemden aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
A
Kök hücrelerin farklılaşma yönünün çevresel ve moleküler sinyallerden etkilenebildiğine
B
Kök hücrelerin bölünme yeteneği bulunmadığına
C
Her kök hücrenin yalnız tek hücre tipine dönüşebildiğine
D
Kök hücrelerin genetik materyal taşımadığına
E
Farklılaşmanın DNA ve gen ifadesiyle hiçbir ilişkisi olmadığına
Soru 14
Bir transgenik bitkinin geliştirilmesinden sonra aşağıdaki durumlar gözlenmiştir:

I. Aktarılan genin ürünü bitki hücrelerinde sentezlenmiştir.
II. Bitki hedef zararlıya karşı daha dayanıklı hâle gelmiştir.
III. Bitkinin bütün proteinleri değişmiştir.
IV. Bitkinin türü başka bir türe dönüşmüştür.

Bu bulgulardan hangileri aktarılan genin işlevsel olduğunu destekler?
A
I ve II
B
II ve IV
C
I, II, III ve IV
D
III ve IV
E
I ve III
Soru 15
Genetik mühendisliği çalışmaları sonucunda elde edilen bir bakterinin insan insülini üretebildiği belirlenmiştir. Bu bakteriden endüstriyel ölçekte insülin üretimi yapılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
İnsülin üretimi için bakteride protein sentezi gerçekleşmez
B
Bakterinin bütün DNA'sı insan DNA'sına dönüşmüştür
C
İnsan geni bakteri hücresinde hiçbir şekilde ifade edilemez
D
Genetik mühendisliği ile oluşturulan özellik biyoteknolojik üretimde kullanılmaktadır
E
Bu uygulama yalnız klasik fermantasyon örneğidir
Soru 16
Bir kişinin DNA profili ile biyolojik annesinin ve babasının DNA profilleri karşılaştırılıyor. Belirli DNA bölgelerinde çocuğun sahip olduğu varyantların bir kısmının annede, diğer kısmının babada bulunduğu görülüyor.

Bu durum DNA parmak izinin hangi kullanım alanını destekler?
A
Akrabalık ilişkilerinin araştırılmasını
B
Gen aktarımının gerçekleştirilmesini
C
Canlı klonlamanın yapılmasını
D
Protein sentez hızının ölçülmesini
E
Kök hücre farklılaşmasının izlenmesini
Soru 17
Bir çevre projesinde petrol kirliliğinin bulunduğu bölgeye, petrol bileşiklerini parçalayabilen mikroorganizmalar uygulanmıştır. Bir süre sonra kirlilik miktarının azaldığı gözlenmiştir.

Bu uygulama biyoteknolojinin hangi kullanım alanına örnektir?
A
Yapay döllenmeye
B
DNA parmak izi ile kimlik belirlemeye
C
Canlı klonlamaya
D
Çevresel kirleticilerin biyolojik yollarla azaltılmasına
E
Gen terapisinde kalıtsal hastalıkların tedavisine
Soru 18
Bir araştırmacı belirli bir genin çok sayıda kopyasını elde etmek için önce geni DNA'dan ayırıyor, ardından bu geni plazmite ekleyerek bakteriye aktarıyor. Bakteriler uygun ortamda çoğaltıldığında genin de çok sayıda kopyası elde ediliyor.

Bu uygulamada plazmitin temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Amino asitleri ribozoma taşımak
B
İstenen geni bakteri hücresine taşıyan vektör görevi görmek
C
Bakterinin hücre zarını ortadan kaldırmak
D
Bakterideki tüm genleri parçalamak
E
DNA'daki mutasyonları kendiliğinden düzeltmek
Soru 19
Bir gen klonlama deneyinde restriksiyon enziminin hedef geni kesebildiği, ancak plazmit DNA'sını uygun bölgeden kesemediği belirlenmiştir.

Bu durumda aşağıdaki işlemlerden hangisinin gerçekleşmesi doğrudan güçleşir?
A
Bakterinin hücresel solunum yapması
B
Bakterinin sitoplazmasında ribozom bulunması
C
DNA'nın nükleotitlerden oluşması
D
Hedef genin plazmite uygun biçimde yerleştirilmesi
E
Proteinin amino asitlerden oluşması
Soru 20
Transgenik bir bitki ile ilgili aşağıdaki özellikler veriliyor:

I. Başka bir canlı türünden alınan genetik bilgi taşımaktadır.
II. Aktarılan gen uygun koşullarda bitki hücrelerinde ifade edilebilir.
III. Bitkinin tüm kalıtsal özellikleri genin alındığı canlıya dönüşür.
IV. Genetik mühendisliği yöntemleri kullanılarak elde edilebilir.

Buna göre verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
A
I, II ve IV
B
Yalnız III
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II, III ve IV
20
soru