İnsanda eline iğne batan bir kişinin, acıyı hissetmeden önce elini hızla çekmesi olayında görev yapan refleks yayı incelendiğinde; duyusal nöronun getirdiği impulsun omurilikteki ara nörondan geçerek motor nörona aktarıldığı ve efektör organ olan kasların kasılmasını sağladığı görülür. Bu süreçte refleks merkezine gelen impulsun beyne iletilmesinden önce tepkinin oluşturulması, hayatta kalma şansını artıran hızlı bir korunma mekanizmasıdır.

İnsan vücudunda duyu organlarında görev yapan reseptörler; uyarının alındığı kaynağa (çevresel veya içsel) ve uyaranın türüne (ışık, kimyasal, mekanik, sıcaklık) göre çeşitli gruplara ayrılır. Örneğin burun ve dilde kimyasal maddeleri algılayan özelleşmiş reseptörler bulunurken, deride dokunma, basınç ve ağrıyı algılayan mekanik veya serbest sinir uçları yer alır.

Bitkilerde çevresel faktörlerin etkisiyle gerçekleşen hareket mekanizmaları incelendiğinde; bazı hareketlerin uyaranın yönüne bağlı olarak (tropizma), bazı hareketlerin ise uyaranın yönüne bağlı olmaksızın turgor basıncındaki değişimlerle (nasti) gerçekleştiği görülmektedir. Bir öğrenci bitkilerdeki bu hareket çeşitlerini sınıflandırırken şu gözlem notlarını almıştır: I. Akşam sefası bitkisinin çiçeklerinin ışık şiddetine bağlı olarak belirli saatlerde açılıp kapanması, II. Fasulye bitkisinin sarılıcı gövdesinin bir desteğe temas ederek o yöne doğru kıvrılması, III. Küstüm otu (Mimosa pudica) yaprakçıklarına dokunulduğunda yaprakların hızla aşağı doğru katlanması, IV. Kök uçlarının yer çekimi etkisiyle toprak derinliklerine doğru büyüme göstermesi.

İnsanda istemli hareketlerin gerçekleştirilmesinde iskelet kasları kemiklere tendonlarla bağlanırken, eklemler hareketin yönünü ve eksenini belirler. Kolun bükülmesi (fleksiyon) sırasında biceps kası kasılırken triceps kası gevşer, kolun açılması (ekstansiyon) sırasında ise tam tersi bir eş güdüm mekanizması çalışır.

İnsan vücudunda patojenlere karşı geliştirilen bağışıklık mekanizmaları savunma hatları şeklinde organize olmuştur. Bu bağışıklık çeşitlerinden biri, bireyin doğuştan sahip olduğu ve patojen özgüllüğü olmaksızın hızlı yanıt veren mekanizmalarken; diğeri yaşam süresince karşılaşılan antijenlere karşı özgül olarak gelişen ve aktif ile pasif olmak üzere kendi içinde alt gruplara ayrılan kazanıma dayalı bağışıklıktır.

İnsanda doğuştan gelen bağışıklık patojenlere karşı özgül olmayan hızlı bir ilk savunma hattı oluştururken, kazanılmış bağışıklık belirli antijenlere karşı özgül yanıt üretir. Kazanılmış bağışıklık ise antikorların birey tarafından doğrudan üretilmesi ya da hazır olarak dışarıdan alınması durumuna göre aktif ve pasif bağışıklık olarak sınıflandırılır.

İnsanda patojen etkenlere karşı geliştirilen bağışıklık mekanizmaları; vücudun doğuştan sahip olduğu doğal bağışıklık ve yaşam süresince kazanılan özgül bağışıklık olarak incelenir. Kazanılmış bağışıklık ise antikorların bireyin kendi bağışıklık sistemi tarafından antijenle karşılaştıktan sonra üretilmesi veya hazır olarak dışarıdan verilmesi durumuna göre aktif ve pasif bağışıklık şeklinde alt sınıflara ayrılır.

İnsan vücudunda duyu organlarında görev yapan reseptörler; uyarının alındığı kaynağa ve uyaranın türüne göre fotoreseptör, kemoreseptör, mekanoreseptör ve termoreseptör gibi farklı gruplara ayrılarak ilgili duyu organlarında yer alır. Bu reseptörler aldıkları uyartıları impulsa dönüştürerek merkezi sinir sistemine iletir.

İnsanda merkezi sinir sistemini oluşturan omurilik, çevreden gelen uyarıları beyne ileten ve beyinden gelen motor emirleri efektör organlara ulaştıran bir iletim merkezi olmasının yanı sıra refleks yaylarının yönetim merkezidir. Omuriliğin enine kesitinde dış kısımda ak madde, iç kısımda ise kelebek kanadına benzer boz madde bulunur.

Hayvanlar alemi incelendiğinde, farklı canlı gruplarının çevresel uyaranlara karşı geliştirdiği sinir sistemi organizasyonlarının oldukça çeşitlilik gösterdiği görülmektedir. Örneğin hidra gibi sölenterlerde diffüz (ağsı) sinir sistemi bulunurken; planaryada merdiven tipi sinir sistemi ve beyin lobları, halkalı solucan ve eklembacaklılarda ise karın sinir kordonu ile ganglionlar yer alır. Omurgasılarda ise merkezi sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşup sırt bölgesinde yer alır.

Bir bitkinin yönelme hareketlerini gözlemlemek ve ışık ile yer çekimi gibi çevresel faktörlerin bitki gelişimine etkisini analiz etmek amacıyla bir biyoloji laboratuvarında şu deney tasarlanmıştır: Özdeş çimlenmiş fasulye tohumları ekilmiş dört özdeş saksı bitkisi, karanlık bir odada sabit tutulan tek yönlü ışık kaynağı ve klinostat (döner tabla) cihazları kullanılarak farklı koşullara tabi tutulmuştur. Birinci saksı sabit dururken yalnız tek taraflı ışık alan bir kutuya konulmuş, ikinci saksı hem tek taraflı ışık alacak şekilde sabit yerleştirilmiş hem de yatay konumda yatırılmış, üçüncü saksı ışık almayan karanlık ortamda klinostat üzerinde sürekli döndürülmüş, dördüncü saksı ise tamamen karanlıkta sabit bir şekilde yatay olarak bekletilmiştir.

İnsanda iskelet, kas ve eklemlerin birlikte çalışmasıyla gerçekleşen hareket sisteminde; kemikler kaldıraç kolları oluştururken eklemler hareket ekseni sağlar, iskelet kasları ise kasılıp gevşeyerek bu kemiklere mekanik kuvvet uygular. Bu sistemin işleyişi incelendiğinde bazı kritik biyomekanik ve fizyolojik çıkarımlar yapılabilir.

Canlıların çevresel uyaranlara karşı gösterdiği tepki mekanizmaları incelendiğinde, farklı organizasyon düzeylerindeki canlıların hayatta kalma ve uyum sağlama amacıyla benzer ya da farklı stratejiler geliştirdiği görülmektedir. Örneğin, bir amip (tek hücreli ökaryot) zararlı kimyasal uyarıcılardan kaçınmak için negatif kemotaksi göstererek yer değiştirirken; çok hücreli bir bitki olan küstüm otu (Mimosa pudica) dokunma uyarısına karşı yaprakçıklarını hızla kapatarak turgor basıncı değişimiyle mekanik bir tepki oluşturur. Omurgasız bir hayvan olan planarya ise ışık ve kimyasal uyaranları algılayan özelleşmiş göz lekelerine ve basit sinir ağına sahip olduğu için yönelim (taksis) tepkileri sergiler.

İnsanın merkezi ve çevresel sinir sistemi; beyin, omurilik, omurilik soğanı, çevresel sinirler ve bunları oluşturan nöron ağları ile oldukça karmaşık bir yapı sergiler. Bu sistemin işleyişi sırasında omurilik, refleks merkezi olmasının yanı sıra çevreden gelen uyarıları beyne ileten ve beyinden gelen motor emirleri çevredeki hedef organlara ulaştıran bir iletim köprüsü görevi de üstlenir.

Bitkilerde gözlenen bazı hareket olayları şunlardır:

1. Fasulye filizinin çubuk etrafına sarılarak tırmanması (Haptotropizma)
2. Böcekçil bitkinin yapraklarına konan sineğin temasıyla yapraklarını kapatması (Tigmonasti)
3. Fasulye köklerinin toprak içerisindeki nemli bölgelere doğru büyümesi (Hidrotropizma)
4. Akşam sefası çiçeklerinin akşamları ışık şiddetinin azalmasıyla taç yapraklarını kapatması (Fotonasti)

Canlılar aleminde gözlenen tepki mekanizmaları incelendiğinde; tek hücreli bir öglena ışığa doğru kamçısıyla hareket ederken, bir bitki kökünün yer çekimi doğrultusunda toprağın derinine yönelmesi, tatlı su süngerinin ise su akıntısına ve mekanik dokunmalara karşı osmoregülasyon ve kontraktil vakuol hareketleriyle iç dengesini korumaya çalışması dikkat çekmektedir.