Soru 1

İnsan vücudunda yer alan duyu organları; dış ve iç ortamdan gelen çeşitli uyarıları algılamak için farklı özellikte duyu reseptörleri barındırır. Bu reseptörler algıladıkları uyaranın niteliğine göre fotoreseptör, kemoreseptör, mekanoreseptör ve termoreseptör şeklinde gruplandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi insan derisinde veya diğer duyu organlarında görev yapan bir reseptör çeşidinin algıladığı uyaran türü ile yanlış eşleştirilmiştir?

A

Kemoreseptör — Burun ve dilde kimyasal maddeleri algılama

B

Fotoreseptör — Gözde ışık uyaranını algılama

C

Fotoreseptör — Deride dokunma ve basınç değişimlerini algılama

D

Mekanoreseptör — Kulakta ses dalgalarının basınç değişimini algılama

E

Termoreseptör — Deride sıcaklık değişimlerini algılama

Soru 2

Bitkilerde çevresel faktörlerin etkisiyle gerçekleşen hareket mekanizmaları; uyaranın yönüne bağlı olarak yönelim (tropizma) hareketleri veya uyaranın yönüne bağlı olmaksızın turgor basıncındaki değişimlerle gerçekleşen ırganma (nasti) hareketleri şeklinde incelenir. Örneğin, akşam sefası bitkisinin çiçeklerinin ışık şiddetine bağlı olarak açılıp kapanması veya küstüm otunun dokunulduğunda yaprakçıklarını kapatması bu duruma örnek oluşturur.

Bitkilerde gözlenen bu hareket çeşitlerinin sınıflandırılması dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi uyaranın yönüne bağlı olmayan (nasti) bir hareket türüdür?

A

Köklerin yer çekimi doğrultusunda pozitif yönelme göstermesi

B

Kök uçlarının su kaynaklarına doğru yönelerek büyümesi

C

Fidenin karanlık ortamda tek taraflı ışık kaynağına doğru bükülmesi

D

Sarmaşıkların bir desteğe sarılarak yükselmesi

E

Böcekçil bitkinin yapraklarına konan böceği yakalamak için yaprağını hızla kapatması

Soru 3

İnsanda patojen mikroorganizmalarla mücadele sürecinde bağışıklık sistemi; doğuştan gelen ve yapısal olan doğal bağışıklık ile yaşam süresince kazanılan özgül bağışıklık mekanizmalarıyla işlev görür. Kazanılmış bağışıklık, antikorların birey tarafından kendi bağışıklık sistemiyle üretilmesi (aktif bağışıklık) ya da hazır olarak dışarıdan (örneğin anne sütü veya serum ile) verilmesi (pasif bağışıklık) şeklinde farklı yollarla kazanılabilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bağışıklık sisteminin sınıflandırılmasında pasif ve kazanılmış bağışıklık kategorisinde yer alır?

A

Yenidoğan bir bebeğe anne sütüyle antikor geçişinin sağlanması

B

Gözyaşı ve tükürükteki lizozim enzimleri ile mikropların yok edilmesi

C

Derinin keratin tabakası sayesinde patojenlerin vücuda girmesinin engellenmesi

D

Geçirilen suçiçeği hastalığı sonucunda vücutta hafıza hücrelerinin oluşması

E

Sağlıklı bir bireye zayıflatılmış mikroorganizma içeren aşı uygulanması

Soru 4

İnsanda merdiven çıkma veya ağır bir yükü kaldırma eylemi sırasında; iskelet sistemi kaldıraç kolları oluştururken, eklemler bu kolların dönme eksenini sağlar ve iskelet kasları kasılıp gevşeyerek bu mekanizmaya gerekli kuvveti uygular. Bu eş güdümlü çalışmada kaslar kemiklere tendonlarla bağlanır, eklemlerde ise sürtünmeyi azaltan sinovyal sıvı yer alır.

Harekete dayalı tepkinin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi eleştirel bir bakış açısıyla söylenebilir?

A

Kaslar kemiklere doğrudan yapışmadığı için tendonların elastikiyet kaybı, kas kuvvetinin kemiklere aktarımında verim düşüklüğüne yol açar.

B

Sadece kasların kasılma yeteneğine sahip olması, hareketin gerçekleşmesi için iskelet ve eklem yapılarına ihtiyaç duyulmadığını gösterir.

C

Eklemlerin tek başına hareket üretme kapasitesi bulunması, iskelet sisteminin sadece pasif bir destek görevinden ibaret olmadığını kanıtlar.

D

Kaldıraç sistemindeki kuvvet kolunun yük koluna oranının sabit kalması, her türlü hareketin eşit enerji harcanarak yapılmasını sağlar.

E

Sinovyal sıvının miktarının artması, kasların kasılma hızını doğrudan artırarak eklem kıkırdağının aşınmasını tamamen önler.

Soru 5

Canlıların çevresel uyaranlara karşı gösterdiği tepki mekanizmaları incelendiğinde farklı organizasyon düzeylerinde benzer örüntülerin kurulduğu görülmektedir. Örneğin; tek hücreli bir tatlı su canlısı olan Paramesyum'un kimyasal bir uyarıcıya karşı uzaklaşma tepkisi ile karasal bir bitkinin kök uçlarının su kaynaklarına yönelme tepkisi karşılaştırıldığında, her iki canlı türünün de hayatta kalma avantajı sağlamak amacıyla yönelim veya uzaklaşma davranışları sergilediği tespit edilmiştir.

Farklı organizasyon düzeyindeki canlıların uyaranlara karşı geliştirdiği bu tepki mekanizmaları dikkate alındığında, canlıların uyartılara karşı oluşturduğu tepkilerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A

Tek hücreli organizmalar ve bitkiler sinir dokusuna sahip olmadıkları için çevresel değişikliklere karşı herhangi bir yönelme tepkisi gösteremezler.

B

Sadece omurgalı hayvanlar gelişmiş sinir sistemleri sayesinde çevrelerindeki uyaranları algılayarak özgül tepkiler üretebilirler.

C

Tüm canlı gruplarında uyarıların algılanması ve değerlendirilmesi merkezî sinir sistemi tarafından ortak bir mekanizmayla yönetilir.

D

Canlıların karmaşıklık düzeyleri ne olursa olsun, uyaranlara karşı oluşturulan tepkiler organizmanın iç dengesini korumaya ve yaşamsal faaliyetlerini sürdürmeye yöneliktir.

E

Bitkilerde uyaranlara karşı verilen yanıtlar yalnızca uyaranın yönüne bağlı olmayan nasti hareketleriyle sınırlı kalmaktadır.

Canlılarda Uyaran ve Tepki - Test 8

Hatalı Soru Bildirimi