Soru 1

İnsanda bağışıklık sistemi ele alınırken savunma mekanizmaları doğuştan gelen ve sonradan kazanılan olarak ikiye ayrılır. Kazanılmış bağışıklık ise antikorların doğrudan dışarıdan hazır olarak verilmesiyle ya da bireyin antijeni tanıyıp kendi antikorunu üretmesiyle oluşur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bireyde aktif bağışıklığın kazanılmasında rol oynayan bir süreçtir?

Hemorajik şok geçiren bir hastaya aynı kan grubundan hazırlanmış antikor içeren plazma verilmesi

Yeni doğmuş bir bebeğin anne sütündeki hazır antikorlar ile hastalıklara karşı direnç kazanması

Kuduz şüpheli bir köpek tarafından ısırılan kişiye kuduz antiserumunun enjekte edilmesi

Yılan sokmalarında zehirdeki toksinleri nötralize etmek amacıyla at serumundan elde edilen antikorların verilmesi

Etkeni zayıflatılmış patojen içeren aşının bireye uygulanması sonucu bellek hücrelerinin oluşması

Soru 2

İnsanın koluyla yerden ağır bir cismi kaldırma sürecinde; biceps (bükücü) kas kasılırken triceps (açıcı) kas gevşer, ön kol kemikleri kaldıraç kolu işlevi görür ve dirsek eklemi kemiklerin birbirine sürtünmesini engelleyerek harekete açı kazandırır. Bu mekanizmada kasın kasılma kuvveti tendonlar aracılığıyla kemiklere aktarılır ve eklem kıkırdağı aşınmayı önler.

Harekete dayalı bu mekanizmanın işleyişi ve bileşenleri eleştirel bir gözle incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi sistemin çalışma ilkelerine yönelik bilimsel bir eleştiri veya sınırlandırma olarak değerlendirilebilir?

Zıt çalışan (antagonist) kas çiftlerinden bükücü kas kasılırken açıcı kasın tamamen pasif kalması, kolun hareketinin her açıda eşit kuvvetle gerçekleşmesini sağlar.

İskelet kaslarının kemiklere bağlanmasında görev yapan tendonların esnek yapıda olması, kasılma kuvvetinin kemiklere iletiminde enerji kaybını tamamen sıfıra indirir.

Eklem kıkırdağının yapısında kan damarlarının bulunmaması, eklemlerin aşırı sürtünme altındaki onarım ve beslenme kapasitesini sınırlayan yapısal bir dezavantajdır.

Sinir sisteminden gelen uyarıların eklem kapsülündeki sıvı miktarını anlık olarak artırması, hareket sırasında kemiklerin birbirinden tamamen ayrılmasını önler.

Kemiklerin kaldıraç kolu görevi üstlenmesi, kas kasılma hızından bağımsız olarak her türlü yükün aynı anda en yüksek kaldıraç kazancıyla kaldırılmasını garantiler.

Soru 3

Canlıların çevresel uyaranlara karşı geliştirdikleri tepki mekanizmaları incelendiğinde, farklı organizasyon düzeylerindeki canlıların benzer veya farklı ekolojik baskılara karşı özgül yanıtlar oluşturduğu görülür. Örneğin tek hücreli kamçılı bir öglena ışıksal uyaranın yoğun olduğu bölgeye doğru hareket ederken, çok hücreli bir tatlı su süngeri kas veya sinir dokusu barındırmadığı için çevresel değişimlere bütünsel bir yer değiştirme tepkisi veremez; ancak hücre düzeyindeki kontraktil (kasılma) proteinlerin faaliyetiyle su akışını düzenler. Omurgasız bir eklembacaklı olan kara yengeci ise ışık, kimyasal kokular ve mekanik dokunma uyarılarını gelişmiş duyu organlarıyla alarak yönelimli kaçma veya saklanma davranışları sergiler.

Farklı canlı gruplarında gözlenen bu uyaran-tepki ilişkileri bir arada değerlendirildiğinde, canlıların tepki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Tek hücreli organizmaların dış çevreden gelen uyaranlara karşı yalnızca kimyasal sinyallerle tepki verdiği, fiziksel uyaranları algılayamadığı

Tüm canlı organizmaların çevresel uyartılara karşı sinir sistemi aracılığıyla aynı hızda ve ortak kasılma proteinleri kullanarak tepki oluşturduğu

Canlıların organizasyon düzeyindeki farklılıklara bağlı olarak uyaranları algılama ve bunlara karşı oluşturdukları tepki çeşitliliğinin değişiklik gösterdiği

Canlıların gelişmişlik düzeyi arttıkça uyaranlara karşı verilen yanıtların ortadan kalktığı ve pasif savunma mekanizmalarının baskın hale geldiği

Gelişmiş duyu organlarına sahip canlıların çevresel uyaranlara yalnızca yönelim tepkisi verdiği, kaçma gibi motor hareketler gerçekleştirmediği

Canlılarda Uyaran ve Tepki - Test 7

Hatalı Soru Bildirimi